Sigorta Çeşitleri Nelerdir?

Sigorta Neden Branşlara Ayrılır?

Ayrım bir sınıflandırma merakından değil, ruhsat rejiminden doğar. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 5. maddesine göre sigorta şirketleri ve reasürans şirketleri, faaliyete geçebilmek için faaliyet göstermek istedikleri her bir sigorta branşında ayrı ruhsat almak zorundadır. Yani bir şirket 'sigortacılık yapma izni' almaz; branş branş izin alır.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, üzerine düşünülmeyen ama sonuçları büyük bir kural koyar: sigorta şirketleri hayat ve hayat dışı sigorta gruplarından sadece birinde faaliyet gösterebilir. Bu gruplarda yer alan sigorta branşları ise Bakan tarafından belirlenir. Bu belirleme, Sigorta Branşlarına İlişkin Tebliğ ile yapılmıştır; tebliğ 11 Temmuz 2007 tarihli ve 26579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bugün bu alanın düzenleme ve denetimini Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) yürütür.

Bu kural, aynı markanın neden birden fazla şirket olarak karşınıza çıktığını da açıklar: hayat tarafı ile hayat dışı tarafı aynı tüzel kişilik altında toplanamaz.

Hayat Dışı Grubunda Hangi Branşlar Var?

Tebliğin ekindeki liste, hayat dışı grubunda on sekiz branş sayar. Günlük hayatta karşılaştığınız poliçelerin neredeyse tamamı bu listenin bir ya da birkaç satırına dayanır:

• 1. Kaza (meslek hastalıkları dâhil)
• 2. Hastalık/Sağlık
• 3. Kara araçları
• 4. Raylı araçlar
• 5. Hava araçları
• 6. Su araçları (deniz, göl ve nehir araçları)
• 7. Nakliyat (ticari mal, bagaj ve tüm diğer mallar)
• 8. Yangın ve doğal afetler
• 9. Genel zararlar
• 10. Kara araçları sorumluluk
• 11. Hava araçları sorumluluk
• 12. Su araçları sorumluluk
• 13. Genel sorumluluk
• 14. Kredi
• 15. Kefalet (doğrudan ve dolaylı kefalet)
• 16. Finansal kayıplar
• 17. Hukuksal koruma
• 18. Destek

Hayat Grubunda Hangi Branşlar Var?

Hayat dışı listesinin on beşinci sırası, bu listelerin güncellenebildiğini gösteren iyi bir örnektir. Tebliğin ilk hâlinde bu satır Emniyeti Suistimal'di; 1 Ekim 2014 tarihli ve 29136 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik tebliğiyle Kefalet olarak değiştirildi ve doğrudan ile dolaylı kefalet biçiminde ikiye ayrıldı. Branş listesine dayanan bir bilgi, kaynağı tazelenmeden aktarılmamalıdır.

Hayat grubunda ise yedi başlık yer alır:

• 1. Hayat (yaşama, ölüm, karma, geri prim iadesi, irat ödemesi ve tamamlayıcı cismani zarar ödemeleri)
• 2. Evlilik sigortası, doğum sigortası
• 3. Yatırım fonlu sigortalar
• 4. Sermaye itfa sigortası
• 5. Fonların yönetimi işlemi
• 6. Kaza (meslek hastalıkları dâhil)
• 7. Hastalık/Sağlık

Zorunlu ve İsteğe Bağlı Sigorta Ayrımı Neye Göre Yapılır?

İkinci eksen, poliçeyi yaptırmanın tercih mi yükümlülük mü olduğudur. 5684 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre Cumhurbaşkanı, kamu yararı açısından gerekli gördüğü hâllerde zorunlu sigortalar ihdas edebilir. Aynı madde, sigorta şirketlerinin faaliyet gösterdiği branşların kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamayacağını da söyler.

Zorunluluğun asıl dişlisi ise üçüncü fıkradadır: bir faaliyetin icrası ya da bir şeyin kullanılması için izin veya ruhsat vermeye ya da bunları denetlemeye yetkili merciler, yapılması zorunlu sigortaların geçerli teminat tutarları dâhilinde yaptırılıp yaptırılmadığını araştırmakla yükümlüdür. Sigorta yaptırılmadığı tespit edilirse işlem yapılmaz ve geçerli teminat alınana kadar sigortalının o faaliyeti yetkili merciler tarafından durdurulur. Zorunlu sigortanın yaptırımı çoğu zaman ceza değil, işin durmasıdır.

Aşağıdaki tablo iki ekseni birlikte gösterir. Sağ sütun, zorunluluğun hangi metne dayandığını belirtir:

Genel Şartlar Sigortayı Nasıl Grupluyor?

Üçüncü bir ayrım daha vardır ve ruhsat branşlarıyla karıştırılır: genel şart grupları. SEDDK, ürünlerin çerçevesini çizen genel şart metinlerini kendi mevzuat dizininde Mal Sigortaları, Finansal Sigortalar, Tarım Sigortaları, Can Sigortaları, Kredi Sigortaları, Sorumluluk Sigortaları ve Hukuksal Koruma Sigortası başlıkları altında toplar.

Bu iki liste aynı şey değildir. Ruhsat branşı şirketin ne satabileceğini, genel şart ise satılan ürünün asgari çerçevesini belirler. Bir ürünün genel şartı yoksa, o ürünün kapsamı tümüyle şirketin özel şartlarında kurulur; bu da karşılaştırmayı poliçe metni üzerinden yapmayı zorunlu kılar.

Okur açısından pratik kural şudur: bir teminatın nereden geldiğini sorarken önce genel şarta, orada yoksa özel şarta bakılır. Broşür ikisinin de yerine geçmez.

Ürün Adı ile Branş Adı Neden Tutmaz?

Poliçenizin üstünde yazan ad ile mevzuattaki branş adı çoğu zaman aynı değildir. Bu bir tutarsızlık değil, iki farklı dilin yan yana durmasıdır: ürün adı satış tarafına, branş adı ruhsat tarafına aittir.

Kaskonuz branş listesinde üçüncü sıradaki Kara Araçları başlığına, trafik poliçeniz onuncu sıradaki Kara Araçları Sorumluluk başlığına dayanır. Deprem teminatı sekizinci sıradaki Yangın ve Doğal Afetler başlığının altındadır. Sağlık ise hem hayat dışı hem hayat grubunda ayrı ayrı sayılır; bu yüzden benzer görünen iki sağlık ürünü farklı gruplardaki şirketlerden gelebilir.

KOBİ paket ya da konut paket gibi ürünlerde tek bir poliçe birden fazla branşın teminatını bir arada taşır: yangın, hırsızlık, cam kırılması, üçüncü şahıs sorumluluk. Paket poliçede 'ne kapsanıyor?' sorusunun cevabı ürün adında değil, poliçeye eklenen teminat listesindedir.

Acente Olarak Nerede Devreye Giriyoruz?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. 5684 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca sigorta acenteliği yapabilmek için Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nce tutulan Levhaya kayıtlı olmak gerekir. Poliçeyi biz düzenlemez, tazminatı biz ödemeyiz; aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden teklif hazırlarız ve tazminat ödemesi, sözleşmenin tarafı olan sigorta şirketi tarafından yapılır.

Bu yazıdaki ayrımların gündelik karşılığı şudur: ihtiyacınızı anlatırken ürün adı yerine riski tarif etmek işi kolaylaştırır. Neyin zarar görmesinden endişe ediyorsunuz, kime karşı sorumlu olabilirsiniz, hangi faaliyet için sizden belge isteniyor? Bu üç sorunun cevabı, hangi branşın ve hangi teminatın konuşulacağını doğrudan belirler.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Sigorta Branşlarına İlişkin Tebliğ (2007/1)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ — SEDDK
• Genel Şartlar Dizini — SEDDK
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu — DASK

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.