Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Nedir?

Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Nedir?

Vadeli satış, satıcının malı ya da hizmeti teslim edip bedelini sonra tahsil etmesi demektir. Teslim ile tahsilat arasındaki bu sürede alıcının ödeme yapmaması, satıcının kendi maliyetini çoktan üstlenmiş olmasına rağmen karşılığını alamaması anlamına gelir. Ticari alacak sigortası bu riski konu edinir.

Piyasada bu riski konu alan iki ayrı yapı vardır. Biri, sigorta şirketlerinin kendi genel şartları çerçevesinde sunduğu ticari alacak sigortasıdır; Ticari Alacak (Kredi) Sigortası Genel Şartları SEDDK'nın yayımladığı genel şartlar dizininde yer alır. Diğeri ise bu yazının konusu olan, kuralları ayrı bir Tebliğ ile belirlenmiş devlet destekli sistemdir.

İki yapıyı ayıran şey teminatın adı değil, kararın nerede verildiğidir. Devlet destekli sistemde alıcılara tanınacak kredi limitleri, sigorta şirketinin kendi tercihiyle değil, sistemi yürütmekle görevlendirilen merkez tarafından belirlenir.

Sistemi Kim Yürütür, Kurallar Nereden Gelir?

Sistemin çerçevesini Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Sisteminin Tarife ve Talimatları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ çizer. Tebliğ 7 Ocak 2023 tarihli ve 32066 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, sonrasında 6 Aralık 2023 ve 9 Kasım 2024 tarihli değişiklik tebliğleriyle güncellenmiştir.

Alıcılara sağlanan kredi limitlerinin nasıl belirleneceği ise Tebliğ'in 12 nci maddesinin beşinci fıkrasına dayanılarak çıkarılan 2023/12 sayılı Genelge ile düzenlenir. Bu Genelge, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından 22 Mart 2023 tarihinde yayımlanmıştır.

Genelge'de sistemin yürütücüsü açıkça adlandırılır: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 33/A maddesi çerçevesinde görevlendirilen Özel Riskler Yönetim Merkezi. Alıcıya ait risk skorunu bu merkez belirler.

Sistemin adı zaman içinde değişmiştir. 2023/12 sayılı Genelge, yürürlükten kaldırdığı 2020/7 ve 2021/18 sayılı genelgelerde geçen "Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelere Yönelik" ibaresini başlıktan çıkarmıştır. Bu yüzden piyasada hâlâ "KOBİ alacak sigortası" denildiğini duyabilirsiniz; güncel mevzuattaki karşılığı Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Sistemi'dir.

Teminat Alıcı Bazında Çalışır

Bu sistemin en çok yanlış anlaşılan yanı budur: poliçe, işletmenin tüm vadeli satışlarına tek parça bir koruma sermez. Koruma, her alıcı için ayrı belirlenen kredi limitiyle sınırlıdır. Bir alıcıya limit tanınmamışsa o alıcıdan doğan alacak, poliçe yürürlükte olsa dahi teminatın dışında kalır.

2023/12 sayılı Genelge'nin 3 üncü maddesi, bir alıcı için sağlanacak kredi limitinin tespitinde dikkate alınacak ölçütleri sayar.

Talep Edilen Limit Yetmezse Ne Olur?

İşletmenin bir alıcı için istediği limit, o alıcı için sağlanan limitten yüksek olabilir. Genelge'nin 4 üncü maddesi bu durumu ayrıca düzenler: 3 üncü maddedeki ölçütler dikkate alınarak Merkez tarafından yapılan risk değerlendirmesi sonucunda, alıcı için sağlanan kredi limiti 20 kata kadar artırılabilir.

Bu artış kendiliğinden gerçekleşmez. Aynı maddenin ikinci fıkrası, kredi limitinin yeniden belirlenmesi için Merkez tarafından istenilen bilgi ve belgeleri sağlama yükümlülüğünü doğrudan alacak sigortası talebinde bulunan işletmeye yükler. Belge gelmezse değerlendirme de ilerlemez.

Teminat oranı, azami limitler ve prim tarifesi gibi sayısal unsurlar Tebliğ ve eklerinde düzenlenir ve dönem dönem güncellenir. Bu yazıda tutar yazmıyoruz; ilgili yıl için Tebliğ'de belirlenen tarife ve limitler geçerlidir, güncel metin aşağıdaki kaynaklardan doğrulanmalıdır.

Başvuru Süreci Nasıl İlerler?

Süreç, teminatın alıcı bazlı çalışmasından ötürü klasik bir poliçe alışından farklı ilerler. Sırayla şu adımlar işler:

• İşletme, vadeli satış yaptığı alıcıları ve bu alıcılar için talep ettiği kredi limitlerini içeren bir başvuru hazırlar.
• Vadeli satışlardan elde edilen ciro büyüklüğü ile alıcılara ait finansal bilgiler dosyaya eklenir.
• Özel Riskler Yönetim Merkezi, her alıcı için risk skorunu ve sağlanacak kredi limitini belirler.
• Limitler netleştikten sonra poliçe düzenlenir; koruma, limit tanınan alıcılarla ve tanınan tutarla sınırlı olarak başlar.
• Yıl içinde yeni alıcı eklenmesi ya da mevcut limitin yükseltilmesi istenirse, Merkez'in talep ettiği bilgi ve belgelerle limit yeniden değerlendirilir.

Bu Sigorta Neyi Çözmez?

Alacak sigortası, tahsilat disiplininin yerine geçmez. Limit tanınmamış bir alıcıya yapılan vadeli satış, sistemin dışındadır; poliçenin varlığı bu satışı korumaz. Bu yüzden yeni bir alıcıya vadeli çalışmaya başlamadan önce limit durumunu kontrol etmek, satış sonrası düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolaydır.

Sistem ayrıca alıcıyla aranızdaki ticari uyuşmazlığın hakemi değildir. Malın ayıplı olduğu, işin eksik teslim edildiği ya da bedelin tartışmalı olduğu hâller, ödememe riskinden ayrı bir hukuki tartışmadır. Sözleşme ve teslim belgelerinin düzgün tutulması, alacağın sigorta kapsamında değerlendirilebilmesi için de gereklidir.

Kapsam, istisnalar ve tazminat şartlarının tamamı poliçenizin özel şartlarında ve Tebliğ'de yer alır. Teminatın sınırını poliçe metni belirler; genel anlatım poliçe metninin yerini tutmaz.

Acente Olarak Ne Yaparız, Ne Yapmayız?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri bir sigorta acentesidir. Bu sistemde acentenin işi, işletmenin vadeli satış yapısını ve alıcı listesini doğru biçimde ortaya koymak, aracılık ettiğimiz sigorta şirketleri üzerinden başvuruyu hazırlamak ve limit sonuçlarını anlaşılır biçimde aktarmaktır.

Acentenin yapamayacağı şey ise açıktır: alıcıya tanınacak kredi limitini biz belirlemeyiz, risk skorunu biz vermeyiz. Bu kararlar Özel Riskler Yönetim Merkezi'ne aittir. Poliçe sigorta şirketi tarafından düzenlenir ve tazminat ödemesi sigorta şirketi tarafından yapılır.

Vadeli satış yapıyor ve alıcı riskinizi ölçmek istiyorsanız, alıcı listeniz ve vadeli satış hacminiz üzerinden değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Sisteminin Tarife ve Talimatları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ (Resmî Gazete, 7/1/2023, 32066)
• SEDDK — Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Sistemi Kapsamında Alıcılara Sağlanan Kredi Limitinin Belirlenmesi İşlemlerine İlişkin Genelge (2023/12)
• SEDDK — Genelge, Tebliğ ve Sektör Duyuruları
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartları

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.