Hukuksal Koruma Sigortası Nedir?

Hukuksal Koruma Sigortası Nedir?

Hukuksal Koruma Sigortası Genel Şartları'nın ilk maddesi işi tek cümlede tarif eder: sigortacı, sigortalının taraf olduğu ve poliçeyle saptanan konular kapsamındaki sözleşmelerden ya da mevzuattan doğan hak ve yükümlülüklerle ilgili hukuksal uyuşmazlıkların sulh yahut yargılama yoluyla giderilmesinde, sigortalının hukuksal çıkarlarının korunması için yapılması gereken gider ve diğer edimleri üstlenir.

Bu tanımdaki kritik ayrım şudur: hukuksal koruma bir sorumluluk sigortası değildir. Sorumluluk sigortası, siz birine zarar verdiğinizde karşı tarafa ödenecek tazminatı karşılar. Hukuksal koruma ise kimin haklı çıkacağını değil, o haklılığı aramanın maliyetini konu alır — avukatlık ücreti, harç, bilirkişi, icra ve tahkim giderleri.

Türkiye'de bu branşın genel şartları SEDDK tarafından yayımlanır ve metnin son düzenleme tarihi 5 Eylül 2006'dır. Poliçeler bu çerçevenin üstüne özel şart ekleyebilir; ancak genel şartlara sigortalı aleyhine olacak bir özel şart konulamaz.

Poliçede Seçtiğiniz Koruma Türü Kapsamı Belirler

Genel şartlar tek bir teminat tanımlamaz. Dört ayrı koruma türü sayar ve bunların biri, birkaçı ya da tümü poliçede gösterilmek kaydıyla verilebilir. Poliçede hangisi yazmıyorsa, o alandaki uyuşmazlık için koruma yoktur. Bu yüzden "hukuksal koruma sigortam var" cümlesi tek başına yeterli bilgi taşımaz; hangi türün seçildiği sorulur.

Türler arasında bilinçli bir iş bölümü vardır. Kişi-Aile koruması, motorlu araca bağlı ve taşınmaz mala bağlı korumaların kapsamındaki uyuşmazlıkları açıkça dışarıda bırakır. Yani türler üst üste binmez, birbirini tamamlar.

Avukatlık Ücreti ve Dava Masrafı Nereye Kadar Karşılanır?

Genel şartlar karşılanacak giderleri tahmine bırakmaz, sayar. Teminat kapsamındaki kalemler şunlardır:

Bu kalemlerin hepsi için ortak bir sınır vardır: her olayda poliçede belirtilen üst sınır geçerlidir ve zaman ile neden bakımından birbirine bağlı birden çok rizikoya dayanan edimlerde de aynı üst sınır uygulanır. Yani art arda gelen ve aynı olaydan doğan davalar sınırı çoğaltmaz. Üst sınırın rakamı poliçenizde yazar; bu yazıda tutar vermiyoruz, çünkü tutar şirkete ve seçilen teminata göre değişir.

Uygulamada en çok merak edilen madde avukat seçimidir ve genel şartların cevabı nettir: sigortalı avukatını kendisi seçer, sigortacı avukatın seçimi konusunda öneride bulunamaz. Ayrıca istek hâlinde sigortalıya ya da avukatına en az ilk dava masrafları kadar avans verilir; masraflar için cebinizden tam ödeme yapıp sonra tahsil etmeyi beklemek zorunda değilsiniz.

• Yargılama, icra ve tahkim giderleri — tahkimde sınır, uyuşmazlığın dava yoluyla çözümünde harcanacak tutarı geçmemektir.
• Temyiz ve karar düzeltme giderleri.
• Avukatlık asgari ücret tarifesinden az olmamak kaydıyla poliçede belirlenen avukatlık ücreti.
• Danışmanlık asgari ücret tarifesinden az olmamak kaydıyla poliçede belirlenen danışmanlık ücreti ve hakem ücretleri.
• Teminatla salıverilmede, üst sınırı poliçede belirlenen teminat akçesi.
• Zararı önlemek, azaltmak veya hafifletmek için alınan tedbirlerin giderleri — bu tedbirler sonuçta faydasız kalmış olsa bile.

Neler Teminat Dışında, Neler Ek Sözleşmeyle Alınabilir?

İki ayrı liste var ve karıştırılmaları pahalıya patlıyor. Birinci liste kesin dışlamalardır: sözleşmenin yapılmasından önce ve sona ermesinden sonra gerçekleşen rizikolar, savaş ve savaş nitelikli olaylar, terör eylemleri ile grev, lokavt, kargaşalık ve halk hareketleri sırasındaki olaylar, nükleer ve radyoaktif zararlar, birlikte sigortalanmış kişilerin kendi aralarındaki uyuşmazlıklar, rizikodan sonra sigortalıya devredilen alacaklar ve ticaret hukukuna giren uyuşmazlıklar.

Son kalem şirketler için belirleyicidir. Ticari uyuşmazlıklarınız bu poliçenin konusu değildir; bir tacirin cari hesap, mal ayıbı veya ticari sözleşme ihtilafı buradan finanse edilmez. Aynı listede yer alan bir başka madde de dikkat ister: sigortalı ile sigortacı arasındaki bütün uyuşmazlıklar teminat dışıdır. Poliçe, kendi sigortacınıza karşı yürüteceğiniz süreci fonlamaz.

İkinci liste ise ek sözleşmeyle satın alınabilecek başlıklardır: tüzel kişilerin yasal temsilcileri arasındaki uyuşmazlıklar, aile ve miras hukuku, inşaat sözleşmeleri, maden ve orman hukuku işleri, vergi ve kamu alacakları, gümrük işlemleri, çekişmesiz yargı, uluslararası yargı yollarına başvuru, iflas ve konkordato işlemleri. Bunlar standart poliçede yoktur ama poliçeye eklenebilir. Teklif aşamasında hangisinin sizi ilgilendirdiğini söylemek, poliçe elinize geçtikten sonra fark etmekten ucuzdur.

Araç ve sürücü korumalarının kendi dışlamaları da vardır. Uyuşturucu ya da alkollü içki nedeniyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş olarak araç kullanmaktan doğan uyuşmazlıklar ile kurallara uygun sürücü belgesi olmadan kullanımdan doğan talepler kapsam dışıdır; genel şartlar bu iki dışlamaya, rizikonun gerçekleştiği anda sürücüye yüklenecek herhangi bir kusurun bulunmadığı hâlleri istisna tutar. Ayrıca sigorta, kural olarak Türkiye sınırları içinde gerçekleşen rizikolar için geçerlidir ve yurt dışı ancak poliçede gösterilmek kaydıyla kapsanır.

Uyuşmazlık Çıkınca Süreç Nasıl İşler?

Genel şartlar rizikonun ne zaman gerçekleşmiş sayılacağını üç ölçüte bağlar: tazminat istemlerinde zararın gerçekleştiği an, ceza ve disiplin suçlamalarında sigortalının aykırı davrandığı varsayılan an, diğer bütün hâllerde ise yükümlülüğün ihlal edildiği ya da edilmiş sayıldığı an. Bu tarih, teminatın poliçe süresine düşüp düşmediğini belirlediği için ilk bakılacak şeydir.

Bildirim süresi kısa ve nettir. Yükümlülüklerin ihlali tazminatı doğrudan sıfırlamaz; genel şartlar, ihlal sonucunda zarar miktarında bir artış olursa kusurun ağırlığına göre artan kısmın tazminattan indirileceğini söyler. Tek istisna, sigortacıdan alınan masraf bedellerinin amaca uygun kullanılmaması hâlidir; orada ödenmiş bedeller geri istenir.

Sigortacının elinde bir de takdir yetkisi vardır: yeterli başarı şansı bulunmadığı görüşündeyse edimini yerine getirmeyi reddedebilir. Ancak bu karar, hak kaybına yol açmadan, en kısa zamanda ve gerekçeleriyle yazılı olarak bildirilmek zorundadır. Kararı kabul etmezseniz uyuşmazlık hakem yoluyla çözülür; hakem sizin lehinize karar verirse hakemlik ücreti ve masraflar sigortacıya ait olur. Sigortacı ret gerekçesini sürdürürse sigorta ettirenin sözleşmeyi feshetme hakkı doğar ve işlememiş süreye ait prim iade edilir. Hakkınızda bir suç isnadı ya da hazırlık tahkikatı varsa sigortacı başarı şansının bulunmadığını iddia edemez.

Acente Olarak Ne Yapar, Ne Yapmayız?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri bir sigorta acentesidir. Poliçeyi aracılık ettiğimiz sigorta şirketi düzenler, teminat kararını o verir ve tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır. Biz hukuki danışmanlık vermeyiz; zaten genel şartlar da avukat seçimini sigortalıya bırakır ve sigortacının bu konuda öneride bulunmasını yasaklar.

Acentenin katkısı poliçe okumakta toplanır ve bu branşta fark yaratan da odur: poliçede hangi koruma türlerinin seçildiği, her olay için üst sınırın ne olduğu, muafiyetin bulunup bulunmadığı, coğrafi sınırın Türkiye ile mi sınırlı kaldığı ve ek sözleşmeyle alınabilecek başlıklardan hangisinin sizin hayatınıza dokunduğu. Bu beş soru teklif aşamasında konuşulduğunda, hasar anında sürpriz sayısı belirgin biçimde düşer.

Sigorta şirketiyle aranızda bir uyuşmazlık çıkarsa yol ayrıdır: bu poliçe o süreci finanse etmez, ama Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru yolu açıktır. Hangi teminatın sizin için anlamlı olduğunu konuşmak isterseniz teklif formundan bize yazın; aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinin şartlarını karşılaştırarak anlatırız.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Hukuksal Koruma Sigortası Genel Şartları (SEDDK)
• SEDDK — Sigortacılık Mevzuatı, Genel Şartlar
• SEDDK — Sigorta Acenteleri
• Sigorta Tahkim Komisyonu

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.