Kaza Anında Trafik Sigortam Yoksa Ne Olur?

Sigortasız Araç Trafikten Men Edilir

Trafik sigortasının bitmiş ya da hiç yaptırılmamış olması kaza anında tek bir sonuç doğurmaz; birbirinden ayrı sonuçlar aynı anda işler. Bu yazı, poliçesiz bir araçla kaza yapan işletenin karşılaşacağı idari, mali ve hukuki tabloyu doğrudan mevzuat metinlerinden çıkarıyor.

İlk sonuç aracın kendisiyle ilgilidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91’inci maddesi tek cümleyle yazar: geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. Maddedeki “geçerli teminat tutarları üzerinden” ifadesi önemlidir; elde bir poliçe bulunması tek başına yetmez, teminatın güncel tutarlar üzerinden olması aranır.

Madde men işlemini bir kazanın varlığına bağlamaz; yol kenarındaki rutin bir denetimde de uygulanabilir. Kaza sonrasında ise araç zaten olay yerinde tespit edilmiş olur. Zorunlu trafik sigortası bu yüzden ertelenebilir bir kalem değildir.

İdari Para Cezası Her Takvim Yılında Yeniden Belirlenir

Karayolları Trafik Kanunu’nun 91’inci maddesinin son fıkrası, bu madde hükmüne uymayanların idari para cezası ile cezalandırılacağını söyler. Kanun metninde yazılı rakam 1997 tarihli düzenlemeden kalmadır ve bugünkü tutarı vermez.

Güncel tutar Kanun’un Ek 3’üncü maddesinden çıkar: 2918 sayılı Kanundaki fiiller için, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan mutlak ceza tutarları, o yıl için Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır. Bu nedenle burada bir rakam yazmıyoruz; ilgili yıl için belirlenen tutar geçerlidir ve aşağıdaki kaynaktan takip edilebilir.

Aynı maddede kolay gözden kaçan bir ayrıntı daha vardır: bir fiil Kanun’un idari para cezası gerektiren birden çok yasağını birden ihlal ediyorsa faile en ağır idari para cezası uygulanır. Ayrıca cezayı sigortanın üstlenmesi de mümkün değildir; Genel Şartlar’ın A.6 maddesi cezai kovuşturmadan doğan giderler ile idari ve adli para cezalarını teminat dışında sayar.

Karşı Tarafın Zararı Kendi Cebinizden Çıkar

Sigortasızlık sorumluluğu ortadan kaldırmaz; yalnız o sorumluluğu karşılayacak poliçeyi ortadan kaldırır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85’inci maddesi, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleteni ve varsa bağlı olduğu teşebbüs sahibini doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutar.

Bu sorumluluktan kurtulmak kolay değildir. 86’ncı madde, işletenin kurtulabilmesi için kendisinin ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusursuz olduğunu, araçtaki bir bozukluğun kazayı etkilemediğini ve kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü bir kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat etmesini arar. İspat yükü işletenin üzerindedir.

Poliçe varken bu tazminat, kaza tarihindeki teminat limitleri içinde sigorta şirketi tarafından ödenir. Poliçe yokken ödeyecek olan işletenin kendisidir. Teminatların hangi zarar türlerini kapsadığını trafik sigortası yazımızda ayrıntılı anlattık.

Güvence Hesabı Nerede Devreye Girer?

Zarar gören tarafın büsbütün ödemesiz kalmaması için kurulmuş bir mekanizma vardır: Güvence Hesabı. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14’üncü maddesi, zorunlu sigortalara ilişkin belirli hâllerde ortaya çıkan zararların bu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanması amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde bu hesabın oluşturulduğunu düzenler.

Sigortasız araç için işleyen bent, aynı maddenin ikinci fıkrasının (b) bendidir: rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için Hesaba başvurulabilir. Güvence Hesabı Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi de aynı ifadeyi kullanır. Bent “bedensel” der; maddi zarar bu bendin kapsamına girmez.

Fark somut olarak şudur: karşı taraftaki yaralı için Güvence Hesabı devreye girer, karşı tarafın ezilen aracı için girmez. Araç hasarını ödeyecek olan doğrudan işletendir.

Güvence Hesabı Ödediğini Sizden Geri İster

Güvence Hesabı bir yardım fonu değildir; ödediğini geri ister. Güvence Hesabı Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesi, Hesaptan yapılan ödemeler nedeniyle zorunlu sigorta yaptırmayan veya geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu sigortalarını yaptırmayan kişilere rücû edileceğini düzenler.

Aynı Yönetmelik’in 17’nci maddesi tabloyu tamamlar: Hesap, zorunlu sigorta teminatı sınırları içinde yaptığı ödemeler ile borçtan kurtulur; zorunlu sigorta teminat tutarlarını aşan zararlar ise zarara sebebiyet veren veya hukuken sorumlu olanlarca karşılanır. Teminatın altında kalan kısım rücu yoluyla, üstüne çıkan kısım doğrudan işletene döner.

Sonuç şudur: sigortasız kalmak primi ödememek değil, ödemeyi kaza sonrasına ertelemektir — üstelik taksitsiz ve tümüyle kendi imkânlarınızla karşılanmak üzere.

Zarar Gören Taraf Nereye Başvurur?

Zarar gören açısından yol haritası da mevzuatta yazılıdır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97’nci maddesi, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulmasını arar. Kuruluş başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da verilen cevap talebi karşılamıyorsa zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.

Yaralanma varsa tedavi giderleri ayrı bir yoldan yürür. Kanun’un 98’inci maddesi, trafik kazaları sebebiyle resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedellerinin, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağını düzenler. Karşı tarafın sigortasız olması yaralının tedavisini durdurmaz.

Kazada alkol da varsa tablo bir kat daha değişir; teminat ile rücu ayrımını alkollü araç kullanımı yazımızda ayrıca ele aldık.

Acente Olarak Bu Boşluğu Nasıl Kapatırız?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Poliçeyi sigorta şirketi düzenler, tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır. Acentenin buradaki işi ödeme yapmak değil, poliçesiz günün hiç oluşmamasını sağlamaktır.

Uygulamada en sık karşılaştığımız üç boşluk şudur: ikinci el alımda devir günü ile poliçe günü arasındaki fark, poliçenin bitiş saatinin gözden kaçması ve yalnız trafik poliçesi bulunup kendi aracının hasarı için kasko düşünülmemiş olması. Üçü de kaza olmadan konuşulduğunda çözülür, kazadan sonra çözülmez.

Poliçenizin bitiş tarihinden emin değilseniz ya da yeni bir araç devraldıysanız teklif formu üzerinden bize ulaşın; ruhsat bilgisiyle aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden karşılaştırmalı teklif hazırlarız.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Güvence Hesabı Yönetmeliği — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları — Mevzuat Bilgi Sistemi

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.