Sorumluluk Sigortası Nedir?

Sorumluluk Sigortası Neyi Sigortalar?

Mal sigortası bir eşyayı güvence altına alır: yanan bina, kırılan makine, hasarlanan araç. Sorumluluk sigortası ise bir eşyayı değil, sigortalının başkasına karşı doğabilecek tazmin borcunu güvence altına alır. Ödenen para çoğu zaman sigortalıya değil, zarar gören üçüncü kişiye gider.

Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları'nın 1'inci maddesi bu çerçeveyi kurar. Poliçe; sigortanın yürürlükte olduğu süre içinde meydana gelecek bir olay sonucunda üçüncü şahısların ölmesi, yaralanması veya sağlığının bozulması ile üçüncü şahıslara ait mallarda ziya ve hasar oluşması sebebiyle, poliçede gösterilen sıfat, faaliyet ve hukuki ilişkilerden dolayı sigortalıya karşı ileri sürülecek zarar ve ziyan taleplerinin sonuçlarını, Türkiye Cumhuriyeti'nin hukuki sorumluluğa ilişkin mevzuatı çerçevesinde ve poliçede belirlenen tutarlara kadar karşılar.

Aynı maddenin ikinci fıkrası çoğu kişinin gözden kaçırdığı ikinci işlevi anlatır: “İşbu poliçe, sigortalıyı haklı taleplere karşı olduğu gibi yersiz ve aşırı taleplere karşı da korur.” Yani sorumluluk poliçesi yalnızca tazminatı değil, savunmayı da üstlenir. Haksız çıkan bir talep bile avukatlık ve dava masrafı doğurur.

Dikkat edilecek ifade “poliçede gösterilen sıfat ve faaliyet”tir. Teminat kişiye değil, poliçede yazılı faaliyete bağlıdır. Faaliyet konusu genişlediğinde poliçe de güncellenmelidir.

Zorunlu ve İsteğe Bağlı Sorumluluk Sigortaları Hangileridir?

SEDDK, sorumluluk sigortaları başlığı altında ayrı ayrı genel şart yayımlar. Bu metinlerin bir kısmının adında “zorunlu” ibaresi geçer; bu, sigortanın kamu düzeni gereği aranan bir sigorta olduğunu gösterir.

Aşağıdaki tablo, SEDDK'nın genel şartlar dizininde sorumluluk sigortaları başlığı altında yer alan metinleri gösterir:

Adında Zorunlu Yazmayan Bir Sigorta Sizin İçin Zorunlu Olabilir mi?

Olabilir. Bir sigortanın sizin için aranıp aranmadığı, yalnızca genel şartın adından okunmaz. Bazı sorumluluk sigortaları, sigortacılık mevzuatında değil, faaliyetin bağlı olduğu kendi sektör mevzuatında şart koşulur; bazıları ise ihale şartnamesi, kira sözleşmesi veya kredi sözleşmesi gereği istenir.

Bu yüzden “bana zorunlu mu” sorusunun cevabı iki yerde birden aranır: bağlı olduğunuz mevzuat ve imzaladığınız sözleşmeler. Acente olarak teklif hazırlarken ilk sorduğumuz şey de budur — hangi kurum, hangi belgede bu poliçeyi istiyor?

Çalışanın Talebi Neden Üçüncü Şahıs Poliçesinden Karşılanmaz?

Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları'nın 3'üncü maddesinin (A) fıkrası, sigortalıya bir hizmet veya vekâlet ilişkisiyle bağlı kimseler ile sigortalının aile fertleri tarafından yapılan talepleri teminat dışında bırakır. Madde, aile fertlerini de tek tek sayar: eş, usul ve füru, birlikte oturmaları hâlinde kardeşler, damatlar, gelinler ve eşin usul, füru ile kardeşleri.

Yani çalışanınızın iş kazası talebi, işletmenizin üçüncü şahıs poliçesinden karşılanmaz. Bu talepler ayrı bir poliçenin konusudur: İşveren Sorumluluk Sigortası.

İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1'inci maddesi teminatı şöyle kurar: iş yerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda işverene düşen hukuki sorumluluk nedeniyle, işverene hizmet akdiyle bağlı ve sosyal sigorta mevzuatına tabi işçiler veya hak sahipleri tarafından talep edilecek, kurumun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminat talepleri ile kurumun işverene karşı açacağı rücu davaları sonunda ödenecek tazminatlar poliçede yazılı tutarlara kadar karşılanır. Genel şart ayrıca dava açılması hâlinde hükmolunan mahkeme masrafları ile avukatlık ücretlerinin de ödeneceğini belirtir.

Bu poliçede en çok gözden kaçan hüküm 2'nci maddedir. Aksine sözleşme yoksa şunlar teminat dışındadır: işverenin sağladığı taşıtla işçilerin toplu getirilip götürülmesi sırasındaki kazalar, işçinin görevle başka bir yere gönderilmesi sırasında geçen zamanlardaki kazalar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışında meydana gelen iş kazaları, meslek hastalıkları ve manevi tazminat talepleri. Bunların hepsi ek sözleşmeyle teminata dâhil edilebilir; edilmezse poliçede yoktur.

Mesleki Sorumlulukta Olay Esaslı mı, Talep Esaslı mı?

Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 26 Mayıs 2013 tarihli ve 28658 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. A.1 maddesi, teminatın nasıl tetikleneceği konusunda iki ayrı seçenek tanımlar ve tercihi taraflara bırakır.

Birinci seçenekte teminat, sözleşme süresi içinde meydana gelen olay sonucu doğan ve tazmini sözleşme süresi içinde ya da sonrasında talep edilen zararlara verilir. İkinci seçenekte teminat, sözleşme yapılmadan önce veya sözleşme yürürlükteyken meydana gelen bir olay nedeniyle sadece sözleşme süresi içinde ileri sürülebilecek taleplere verilir. Taraflar bu iki bentten birini içerecek şekilde sözleşme yapabilecekleri gibi, her ikisini içerecek şekilde de yapabilir.

Bu tercih teorik değildir. Mesleki hataların çoğu, yapıldığı yıl değil sonraki yıllarda fark edilir. Poliçe hangi seçenek üzerine kurulmuşsa, poliçe bittikten sonra gelen talebin karşılanıp karşılanmayacağını o belirler. Meslek değiştiren, emekli olan veya şirketini kapatan için soru daha da kritiktir.

A.2 maddesi coğrafi sınırı Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ifa edilen mesleki faaliyetlerle çizer; yurt dışında yürütülecek faaliyetlerin kapsama alınması taraflarca ayrıca kararlaştırılabilir.

Hangi Talepler Sorumluluk Poliçesinin Dışındadır?

Üç genel şart da aynı çekirdek istisnayı paylaşır: kasten sebep olunan zararlar ile bir sözleşmenin ifasına veya özel bir anlaşmaya dayanıp sigortalının kanuni sorumluluk ölçüsünü aşan talepler teminat dışındadır. Bu, sorumluluk sigortasının en çok yanlış anlaşılan sınırıdır — sözleşmeyle üstlendiğiniz cezai şart, kanuni sorumluluğunuzu aştığı ölçüde poliçenin konusu değildir.

Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.4.3 maddesi, aksine sözleşme yoksa idari ve adli para cezaları dâhil her tür ceza ve cezai şartı teminat dışında bırakır. A.4.2 maddesi ise fikrî mülkiyet hak ihlallerini, sigortalının anne, baba, kardeş, eş ve çocuklarına karşı sorumluluğunu, çevre kirliliğini ve manevi tazminat taleplerini aynı başlığa alır.

Buna karşılık genel şartlar bazı riskleri ek sözleşmeyle içeri almaya da izin verir. Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları'nın 3'üncü maddesinin (B) fıkrası bunları sayar: poliçede yazılı gayrimenkullerde bulunan yahut teşebbüsün icrasında kullanılan asansör veya monte-charge'ların üçüncü şahıslara vereceği zarardan doğan mali sorumluluk, otelcilere düşen mali sorumluluk ve zelzele, seylap, su basması, çığ, heyelan, yanardağ indifaı, infilak, yangın, duman, sis, buhar ile su yüzünden uğranılan zarardan doğan mali sorumluluk.

Bu son bent, işletmesinde asansör bulunan bina yöneticileri ile üretim tesisi işletenler için doğrudan uygulanabilir bir imkândır.

Acente Olarak Nerede Devreye Giriyoruz?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Poliçeyi biz düzenlemez, tazminatı biz ödemeyiz; aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden teklif hazırlar, hangi talebin hangi poliçeye düştüğünü genel şart maddeleriyle birlikte gösteririz. Tazminat ödemesi, sözleşmenin tarafı olan sigorta şirketi tarafından yapılır.

Sorumluluk branşında hata çoğunlukla poliçe seçiminde yapılır: üçüncü şahıs poliçesi alınır, çalışan talebi çıkar; mesleki sorumluluk alınır, teminat tetikleyicisi yanlış seçilmiştir. Faaliyetinizi, çalışan sayınızı ve sizden istenen belgeleri paylaşın; doğru poliçeyi birlikte belirleyelim.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartlar Dizini
• Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları (SEDDK)
• İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (SEDDK)
• Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (SEDDK)

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.