İşveren Sorumluluk Sigortası Nedir?

İşveren Sorumluluk Sigortası Neyi Karşılar?

İşveren Sorumluluk Sigortası, iş yerinde meydana gelen bir iş kazası sonrasında işverene yöneltilen tazminat taleplerini poliçede yazılı limitler içinde karşılayan bir sorumluluk sigortasıdır. Çalışan istihdam eden her ölçekteki işletmeyi ilgilendirir; çünkü kaza sonrası ortaya çıkan mali yük yalnızca çalışanın talebiyle sınırlı kalmaz, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun rücu davasını da içerir.

İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesi teminatı iki ayak üzerine kurar. Birincisi, iş yerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda işverene düşen hukuki sorumluluk nedeniyle, işverene bir hizmet akdi ile bağlı işçiler veya bunların hak sahipleri tarafından işverenden talep edilen tazminatlardır. Burada kritik ayrıntı şudur: teminat, sosyal güvenlik kurumunun sağladığı yardımların üstünde ve dışında kalan tutarlar için işler. Kurumun zaten karşıladığı kısım poliçeden ikinci kez ödenmez.

İkinci ayak, aynı kurumun işverene karşı iş kazalarından dolayı açtığı rücu davaları sonunda ödenecek tazminat miktarlarıdır. Uygulamada poliçeyi asıl değerli kılan kalem çoğu zaman budur; çünkü rücu alacağı, çalışanın kişisel talebinden bağımsız olarak ve çoğu kez ondan daha büyük bir tutarla gündeme gelir.

Genel şartlar, dava açılması hâlinde hükmolunan mahkeme masrafları ile avukatlık ücretlerini de sigortacının yükümlülüğüne bırakır. Ancak aynı maddede bir sınır vardır: hükmolunan tazminat sigorta bedelini aşarsa sigortacı, avukatlık ücreti dâhil dava masraflarına yalnızca sigorta bedeli nispetinde katılır. Limit yetersiz kaldığında masraf yükünün bir bölümü de işverene döner. Bir okuma uyarısı: genel şartların en son 12 Nisan 2005'te düzenlenen metni hâlâ "Sosyal Sigortalar Kurumu" adını taşır; bugünkü karşılığı Sosyal Güvenlik Kurumu'dur.

İşverenin Sorumluluğu Hangi Kurallardan Doğar?

Poliçe bir sorumluluğu devralır; o sorumluluğu kendisi yaratmaz. İşverenin iş kazasından doğan sorumluluğunun kaynağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesidir. Maddenin üçüncü fıkrası, işverenin kanuna ve sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü, vücut bütünlüğünün zedelenmesi veya kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazminini, haksız fiil değil sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabi kılar.

Bu ayrım teknik görünse de sonucu ağırdır: talep, haksız fiilin kısa zamanaşımı süreleri yerine sözleşmeye aykırılık rejimine göre değerlendirilir; bir iş kazası dosyası olaydan yıllar sonra da işverenin önüne gelebilir.

Bildirim yükümlülüğü ayrı bir başlıktır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesi, işvereni iş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde, sağlık hizmeti sunucuları veya iş yeri hekimi tarafından bildirilen meslek hastalıklarını ise öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmekle yükümlü tutar. Tanımlar ve bildirim düzeni 5510 sayılı Kanun'un 13 ve 14. maddelerindedir.

İşverenin tazminat sorumluluğu kusura dayanır; kusursuz işverenin tazminat borcu doğmaz. Ne var ki kusur çoğu dosyada bilirkişi incelemesiyle uzun bir yargılama sonunda belirlenir. Poliçenin savunma masrafı teminatı tam da bu belirsizlik süresi için anlamlıdır.

SGK Rücusu ile Poliçenin İlişkisi Nedir?

5510 sayılı Kanun'un 21. maddesi, iş kazası ve meslek hastalığının işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmesi hâlinde, Kurumca yapılan ve ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının işverene ödettirileceğini düzenler. Maddede bir üst sınır da vardır: bu tutar, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlıdır.

Aynı maddenin devamı, iş kazasının kanunda belirtilen süre içinde Kuruma bildirilmemesi hâlinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsil edileceğini söyler. Yani geç bildirim, kusur tartışmasından bağımsız olarak doğrudan bir mali sonuç doğurur.

Genel şartların 1. maddesi rücu davalarını açıkça teminata alır; ancak metin "iş kazalarından dolayı" ikame edilecek rücu davalarından söz eder. Meslek hastalığından kaynaklanan talepler, aşağıda görüleceği üzere ayrı bir maddeyle ve ancak ek sözleşme yapılmışsa teminata girer. İş yerinde gürültü, toz veya kimyasal maruziyeti varsa bu ayrım poliçenin işe yarayıp yaramayacağını belirler.

Ek Sözleşme Gerektirenler ve Mutlak İstisnalar

Genel şartların 2. maddesi, "aksine sözleşme yoksa" teminat dışında kalan hâlleri sayar. Bunlar yasak değildir; poliçeye ayrıca yazdırılabilir. Çoğu anlaşmazlık, işverenin bu beş başlığın standart teminatta yer aldığını sanmasından doğar.

3. maddedeki hâller ise ek sözleşmeyle de teminata alınamaz; poliçenin mutlak sınırını çizer.

• Kasten ika olunan veya bilerek sebebiyet verilen olaylar sonucu doğacak zarar ve ziyan talepleri
• Bir mukavelenin ifasına veyahut hususi bir anlaşmaya dayanıp sigortalının kanuni sorumluluk ölçüsünü aşan talepler
• Harp, her türlü harp olayları, istila, iç harp, ihtilal, isyan, ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler sebebiyle meydana gelen ziya ve hasarlar
• Nükleer yakıt veya nükleer atıklardan kaynaklanan iyonlayıcı radyasyon ile radyoaktivite bulaşmalarının yol açtığı ziya ve hasarlar
• 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nda belirtilen terör eylemleri, bunlardan doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlarca yapılan müdahaleler sonucu meydana gelen zararlar

İş Kazası Olduğunda İşveren Ne Yapmalı?

Teminatın işlemesi, hasar sonrası yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesine bağlıdır. Genel şartların 8. maddesi sigorta ettirene sıralı görevler yükler:

• Kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu'na kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yapılır (6331 sayılı Kanun m. 14).
• Sigortacıya yazılı ihbar, olaya muttali olunan andan itibaren beş gün içinde yapılır (Genel Şartlar m. 8/a).
• Gerekli kurtarma ve koruma tedbirleri alınır, sigortacının vereceği talimatlara elden geldiğince uyulur (m. 8/b).
• Kazanın hangi hâl ve şartlar altında meydana geldiğini gösteren bilgi ve belgeler toplanır; rücu hakkının kullanılmasına yarayacak belgeler de bu kapsamdadır (m. 8/c).
• Tazminat talebi veya cezai takibat başlarsa ihbarname, davetiye ve benzeri tebliğnameler gecikmeksizin sigortacıya iletilir (m. 8/e).
• Dava açılması hâlinde takip ve idare için sigortacının göstereceği avukata vekâletname verilir (m. 8/f).

Poliçe Seçerken Acentenin Rolü

Genel şartların 9. maddesi bir noktayı özellikle vurgular: sigortacının açık muvafakati olmadan sigorta ettiren, tazminat talebini kısmen veya tamamen kabul edemez ve zarar görene ödeme yapamaz. İyi niyetle yapılan bir el sıkışma bile teminatı tartışmalı hâle getirebilir. Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler ise 15. madde uyarınca on yılda zamanaşımına uğrar.

İki poliçe kâğıt üzerinde aynı görünüp hasar anında farklı davranabilir. Biri yalnız 1. maddedeki çekirdek teminatı taşırken diğeri servis, görev seyahati, yurt dışı, meslek hastalığı ve manevi tazminat eklerini içerir. Fark, prim satırında değil teminat tablosunda okunur.

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden iş yerinizin çalışan sayısına, faaliyet koluna ve risk profiline göre teklif hazırlar; ek sözleşme başlıklarını ve limitleri yan yana koyarız. Poliçeyi sigorta şirketi düzenler, hasar hâlinde tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır.

İş yerinize uygun teminat yapısını konuşmak için teklif formunu doldurmanız yeterlidir.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartları
• İşveren Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (tam metin)
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.