Asansör Mesleki Sorumluluk Sigortası Nedir?

Zorunluluk Hangi Maddeden Doğuyor?

Dayanak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 6 Nisan 2019 tarihli, 30737 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'dir. Yetkili servis şartlarını düzenleyen 13 üncü maddenin on ikinci fıkrası şöyledir: “Yetkili servis kendisi tarafından asansöre verilen bakım, onarım ve servis hizmeti ile ilgili olarak mesleki hata ve/veya ihmaller nedeniyle bina sorumlusunun ve diğer üçüncü şahıslar tarafından ileri sürülecek zarar ve ziyan taleplerini karşılamak üzere … mesleki sorumluluk sigortasını yaptırır.”

Aynı fıkra asgari tutarı sabit bırakmaz. Bir sonraki yıl için geçerli sayılacak sigorta değerinin, 213 sayılı Kanun hükümleri uyarınca o yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranı kadar artırılacağı yazılıdır. Bu nedenle poliçe yenilenirken bakılacak şey geçen yılın limiti değil, ilgili yıl için belirlenen tutardır; güncel değer için yönetmeliğin resmî metnine bakılmalıdır.

Sigorta tek başına duran bir kalem de değildir. Maddenin ilk fıkrası merkez ve bölge servisi için TS 12255 kapsamında TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi şartı kurar; on üçüncü fıkra ise Türk Standardları Enstitüsüne yapılan başvurularda bu maddedeki gerekliliklerin de arandığını söyler. Poliçe, belge sürecinin bir parçasıdır.

Yönetmeliğin dayanağı 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 4703 ve 1705 sayılı kanunlardır; idari yaptırımlar 17 nci maddede aynı kanunlara yollama yapılarak düzenlenir. Maddenin bu hâli, yönetmelikte 11 Temmuz 2021'de yapılan değişiklikten etkilenmemiştir.

Zorunlu Olan Poliçe Hangisi, Karıştırılan Hangisi?

Sahada üç ayrı poliçe aynı cümlenin içinde anılıyor ve çoğu zaman biri diğerinin yerine sanılıyor. Oysa üçünün sigorta ettireni de, dayanağı da, karşıladığı talep de farklıdır. Karışıklık genellikle hasar dosyası açıldığında ortaya çıkar: talep gelmiştir, poliçe vardır, ama talebi karşılayacak poliçe o değildir.

Mesleki Sorumluluk Poliçesi Neyi Karşılar, Neyi Karşılamaz?

Bu poliçe, 26 Mayıs 2013 tarihli ve 28658 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları üzerine kurulur. A.1 maddesi iki ayrı kurgu tanımlar. Birincisinde teminat, sözleşme süresi içinde meydana gelen olay sonucu doğan ve tazmini sözleşme süresi içinde ya da sonrasında talep edilen zararlara işler. İkincisinde ise sözleşme yapılmadan önce veya sözleşme yürürlükteyken meydana gelen bir olay nedeniyle, sadece sözleşme süresi içinde ileri sürülebilecek taleplere işler. Taraflar bunlardan birini seçebileceği gibi ikisini birden de kararlaştırabilir.

Asansör bakımında bu tercih teknik bir ayrıntı değildir. Bir bakım hatası çoğu zaman aynı ay içinde değil, aylar hatta yıllar sonra bir kaza olarak görünür hâle gelir. Poliçenin hangi kurguyla yazıldığı, o kazanın hangi yılın poliçesine düşeceğini belirler.

A.1 maddesinin son fıkrası bir başka noktayı kapatır: sigorta işletmenin sorumluluğu için yaptırılmışsa, aksine hüküm yoksa sigortalının temsilcisi ile işletmede çalıştırılan kişilerin sorumluluğunu da karşılar. A.2 maddesi ise coğrafi sınırı Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ifa edilen mesleki faaliyetle çizer; yurt dışındaki iş için ayrıca kararlaştırma gerekir.

A.3 maddesindeki hâller teminat dışıdır ve ek sözleşmeyle geri alınamaz:

• Poliçede belirlenmiş ve sınırları hukuk kuralları ile etik kurallar tarafından tespit edilen mesleki faaliyet dışındaki faaliyetlerden kaynaklanan tazminat talepleri
• Mesleki faaliyetin ifası sırasında sigortalı tarafından kasten sebep olunan her tür olay ile davranışlar
• Sigortalının veya çalıştırdığı kişilerin mesleki faaliyeti ifa ederken alkol, uyuşturucu ya da narkotik maddelerin tesiri altında bulunması sonucunda meydana gelen olaylar

Asansör Kaza Poliçesi Ne Zaman Devreye Girer?

İkinci poliçenin genel şartları 1 Ekim 1984 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve metni bugün de aynı çerçeveyi kurar. Madde 1, teminatı “sözleşme ile daimi bakıma tabi olan” ve marka, tip, kullanılış tarzı, taşıma kapasitesi ile bulunduğu yerin adresi poliçede gösterilen asansörlerle sınırlar. Buradan iki pratik sonuç çıkar: bakım sözleşmesi yoksa teminat tartışmalı hâle gelir, ve poliçe asansöre özgüdür; adres ile teknik nitelikler doğru yazılmadığında hasar anında sorun çıkar.

Aynı maddenin ikinci fıkrası dava masrafları ile avukatlık ücretlerini sigortacıya bırakır; ancak hükmolunan tazminat sigorta bedelini geçerse sigortacı bu masraflara yalnızca sigorta bedeli oranında iştirak eder.

Madde 2, teminat dışında kalan hâlleri sayar. Bunlar arasında kasten ika olunan olaylar, bir sözleşmenin ifasına veya özel bir anlaşmaya dayanıp sigortalının kanuni sorumluluk ölçüsünü aşan talepler, münhasıran taşıma kapasitesinin aşılması nedeniyle meydana gelen zararlar, yangın, yıldırım, infilak, sel, deprem veya harici bir sebebin meydana getirdiği maddi zararlar, grev ve lokavt ile terör eylemlerinden doğan zararlar bulunur. Bir bent özellikle önemlidir: sigortalıya bir hizmet veya vekâlet ilişkisiyle bağlı kimseler ile sigortalının aile bireyleri tarafından yapılan talepler de teminat dışındadır. Yani sahadaki teknisyen yaralandığında bakılacak poliçe bu değildir.

Hasar anındaki yükümlülükler Madde 8'de sıralanır: olaya muttali olunan andan itibaren beş gün içinde sigortacıya yazılı ihbar, sigortalı değilmişçesine kurtarma ve koruma tedbirlerinin alınması, kazanın hangi koşullarda meydana geldiğini gösteren bilgi ve belgelerin toplanması, gelen ihbarname ve davetiyelerin derhâl iletilmesi, dava açılırsa sigortacının göstereceği avukata vekâletname verilmesi. Madde 9 ise sigortacının sarih muvafakati olmadan tazminat talebinin kabul edilemeyeceğini ve zarar görene ödeme yapılamayacağını söyler. Sözleşmeden doğan bütün talepler Madde 15 uyarınca on yılda zamanaşımına uğrar.

Bina Sorumlusu Sigorta Yaptırmak Zorunda mı?

Yönetmeliğin 14 üncü maddesi bina sorumlusunun yükümlülüklerini sayar: asansörün güvenli çalışmasını sağlamak üzere bakımını yaptırmak ve bakım ücretini ödemek, engellilerin erişilebilirliği için asansörün güvenli biçimde sürekli çalıştırılmasını sağlamak, asansörle ilgili herhangi bir tehlikeli durumu bakım sözleşmesi imzalanan tarafa iletmek ve müdahale edilene kadar gerekli güvenlik tedbirini almak.

Bu maddede sigorta yaptırma yükümlülüğü yer almaz. Dolayısıyla asansör kaza poliçesi bina tarafında yönetmelikten doğan bir zorunluluk değildir; isteğe bağlıdır. Ne var ki yükümlülüğün bulunmaması sorumluluğun bulunmaması anlamına gelmez. Kazadan sonra talep bina sorumlusuna da yöneltilir ve poliçe yoksa talep doğrudan karşılanır.

Uygulamada bu poliçe çoğu zaman mevzuattan değil sözleşmeden doğar. Yönetim planı, kat malikleri kararı veya işletme sözleşmesi poliçe ibrazını şart koşabilir; böyle bir şart varsa zorunluluğun kaynağı imzalanan metindir.

Poliçe Alırken Bakılacak Noktalar

İki poliçe kâğıt üzerinde birbirine benzeyip hasar anında farklı davranabilir. Fark prim satırında değil, kurgu ve kapsam satırlarında okunur. Yenileme öncesinde şu altı başlık kontrol edilirse hasar dosyasında sürpriz azalır:

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden, firmanızın bakım sözleşmesi sayısına, asansör niteliklerine ve saha ekibi yapısına göre teklif hazırlar; kurgu, limit ve kapsam satırlarını yan yana koyarız. Poliçeyi sigorta şirketi düzenler, hasar hâlinde tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır.

Firmanıza uygun teminat yapısını konuşmak için teklif formunu doldurmanız yeterlidir.

• Kurgu: poliçe A.1'in hangi bendiyle yazıldı; gecikmeli ortaya çıkan bakım hataları için hangisi uygun
• Limit: yönetmeliğin aradığı asgari tutarın ilgili yıl için geçerli değeri sağlanıyor mu
• Faaliyet tanımı: poliçedeki mesleki faaliyet ifadesi bakım, onarım ve servisin tamamını içeriyor mu; montaj işi ayrıca tanımlanmış mı
• Çalışan kapsamı: işletme sorumluluğu kurgusu seçilerek teknisyenlerin sorumluluğu da kapsama alınmış mı
• Coğrafi sınır: yurt dışında iş yapılıyorsa A.2 uyarınca ayrıca kararlaştırılmış mı
• İkinci poliçe: bakım sözleşmesi imzalanan asansörlerde bina tarafındaki kaza poliçesinin adres ve nitelik bilgileri doğru mu

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (Resmî Gazete, 6 Nisan 2019, Sayı: 30737)
• Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği — güncel metin (Mevzuat Bilgi Sistemi)
• Asansör Kazalarında Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (SEDDK)
• Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (SEDDK)
• Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (11 Temmuz 2021)

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.