Avukat Mesleki Sorumluluk Sigortası Nedir?

Avukatın Sorumluluğu Hangi Ölçüye Göre Belirlenir?

Avukat Mesleki Sorumluluk Sigortası, avukatın mesleki faaliyetini yürütürken işlediği kusur nedeniyle iş sahibine verdiği zararı, poliçede yazılı limitler içinde karşılayan bir mesleki sorumluluk poliçesidir. Dayanağı, Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile bu genel şartlara ekli Avukatlık Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu'dur.

Sigortanın devraldığı sorumluluğun kaynağı Avukatlık Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu'dur. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 34. maddesi avukatları, yüklendikleri görevleri özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmekle ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlü tutar.

Aynı kanunun 171. maddesinin birinci fıkrası bir başka ölçü koyar: avukat, üzerine aldığı işi kanun hükümlerine göre ve yazılı sözleşme olmasa bile sonuna kadar takip eder. Yazılı vekâlet sözleşmesinin bulunmaması, takip yükümlülüğünü ve dolayısıyla sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Avukatlık sözleşmesi niteliği itibarıyla vekâlet ilişkisi doğurduğundan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 506. maddesi de devreye girer. Maddeye göre vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda iş ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır. Ölçü, ortalama bir meslektaşın değil, basiretli bir meslektaşın davranışıdır.

Avukatlık Kanunu'nun 38. maddesindeki işin reddi zorunluluğu da bu tabloya dâhildir. Menfaati zıt tarafa daha önce hukuki yardımda bulunulmuş bir işin üstlenilmesi, hem disiplin hem tazminat sorumluluğu doğurabilir.

Avukatlık Klozu Neyi Kapsar, Zorunlu mu?

Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na ekli Avukatlık Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu, teminatı üç kusur tipi üzerinden tanımlar: sigortalının poliçede konusu belirlenmiş mesleki faaliyeti ifa ederken görevini gereği gibi yapmaması, müvekkile karşı özen borcunu yerine getirmemesi ve diğer kusurlu davranışları. Bu davranışlardan doğan zararlar nedeniyle ödemek zorunda kaldığı veya kalacağı tazminat tutarları, kararlaştırılmışsa yargılama giderleri ve avukatlık ücretleriyle birlikte, poliçede yazılı limitler dâhilinde teminat altındadır.

Genel şartların A.1 maddesindeki son fıkra hukuk büroları için belirleyicidir. Sigorta, sigortalının işletmesiyle ilgili sorumluluğu için yaptırılmışsa ve sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının temsilcisi ile işletmenin yönetiminde, denetiminde ve işletmede çalıştırılan kişilerin sorumluluğunu da karşılar. Büro adına düzenlenen bir poliçe, bu fıkra sayesinde bünyedeki avukatların ve personelin kusurunu da kapsayabilir; ancak bu, sözleşmede aksine hüküm bulunmamasına bağlıdır.

Coğrafi sınır A.2 maddesindedir: teminat, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ifa edilen mesleki faaliyetler için geçerlidir. Yabancı unsurlu dosya yürüten bürolarda yurt dışı kapsamının ayrıca kararlaştırılması gerekir.

Sigorta zorunlu değildir: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu avukatlar için yaptırma yükümlülüğü getirmez. Bu yönüyle avukatlık, tabip ve diş tabipleri gibi kendi kanununda açık zorunluluk hükmü bulunan mesleklerden ayrılır. Zorunlu olmaması teminatı ikinci sınıf yapmaz; genel şartlara ekli kloz avukatlık faaliyetini adıyla düzenler ve zorunlu hatlarla aynı çerçeveye tabidir.

Teminat Dışında Kalan Haller

Avukatlık Klozu'nun ikinci bölümü, genel şartların A.3 maddesindeki mutlak istisnalar saklı kalmak kaydıyla, mesleğe özgü bir istisna ekler: müvekkille bağlantılı sırların saklanmaması veya kötüye kullanılması sonucu meydana gelebilecek zararlar teminat dışındadır.

Klozun üçüncü bölümü ise aksine sözleşme yoksa teminat dışında kalan üç talep grubunu sayar: Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı dışındaki kanunlar çerçevesinde yapılabilecek tazminat talepleri, sigortalının fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin kasıtlı hareketlerinden kaynaklanabilecek talepler ve yabancı mevzuatın yanlış yorumlanması veya uygulanması ya da bunlara uyulmamasından kaynaklanan talepler.

Bunların üzerine genel şartların kendi istisnaları biner. A.3 maddesine göre poliçede tanımlı mesleki faaliyet dışındaki işlerden doğan talepler, kasten sebep olunan olay ve davranışlar ile alkol, uyuşturucu ya da narkotik madde etkisi altında meydana gelen olaylar hiçbir şekilde teminata alınamaz. A.4 maddesindeki başlıklar ise ek sözleşmeyle geri kazanılabilir; bunların arasında manevi tazminat talepleri (A.4.2/f), belge kaybı (A.4.1/a) ve idarî ile adlî para cezaları (A.4.3/a) yer alır.

İki Ayrı Zamanaşımı Saati

Avukatlık dosyalarında en sık karıştırılan konu budur: iş sahibinin avukata karşı ileri süreceği talebin süresi ile sigorta sözleşmesinden doğan istemlerin süresi birbirinden bağımsız işler. Üstelik bir üçüncü süre daha vardır — teminatın olaya bağlanmasını düzenleyen B.1 maddesi.

Poliçe Alırken Bakılacak Beş Nokta

Avukatlık poliçelerinde farkı yaratan maddeler bellidir. Teklif karşılaştırırken şu beş satır tek tek okunmalıdır:

• Faaliyet tanımı — teminat, unvana göre değil poliçeye yazılan faaliyet tarifine göre işler (A.1). Arabuluculuk, tahkim, şirket yöneticiliği veya yeddiemin sıfatıyla yapılan işler tarife girmiyorsa kapsam dışında kalabilir.
• Teminat kurgusu — sözleşme A.1'in (a) bendine göre mi (b) bendine göre mi kuruluyor. (b) bendinde geriye dönük süre bir yıldan az olamaz; uzun süredir çalışan bir avukat için bu süre belirleyicidir.
• Büro kapsamı — poliçe büro veya ortaklık adına düzenlenmişse, A.1'in son fıkrası uyarınca çalıştırılan kişilerin sorumluluğu da karşılanır; sözleşmede aksine hüküm bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
• Manevi tazminat — A.4.2/f maddesi gereği aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır. Kişilik hakkı iddialarının bulunduğu dosyalarda ek sözleşme konuşulmalıdır.
• Bildirim düzeni — sorumluluğu gerektirecek olaylar B.2 maddesi uyarınca on gün içinde sigortacıya bildirilir; sigortacının onayı alınmadan yapılan sulh, bildirimden itibaren onbeş gün içinde onay verilmemişse sigortacıya karşı geçersizdir (B.3.4).

Acentenin Rolü ve Sıradaki Adım

Bir avukatlık poliçesinde teminat, çoğunlukla limitin büyüklüğüyle değil faaliyet tanımının doğruluğuyla belirlenir. Fiilen yürütülen iş türleri poliçeye eksiksiz yazılmadığında, limit ne olursa olsun ilgili dosya kapsam dışında kalır.

Genel şartların B.5 maddesi uyarınca zarar gören, uğradığı zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini doğrudan sigortacıdan isteyebilir. Bu, avukatın kendi bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; iki yol birlikte işler.

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden büronuzun çalışma alanına ve dosya profiline uygun teklif hazırlar; faaliyet tarifini, geriye dönük süreyi ve ek sözleşme başlıklarını yan yana koyarız. Poliçeyi sigorta şirketi düzenler, hasar hâlinde tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır.

Büronuz için uygun teminat kurgusunu konuşmak isterseniz teklif formunu doldurmanız yeterlidir.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartları
• Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve Avukatlık Klozu (tam metin)
• 1136 sayılı Avukatlık Kanunu
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.