Mesleki Sorumluluk Sigortası Nedir?

Mesleki Sorumluluk Sigortası Neyi Teminat Altına Alır?

Mesleki Sorumluluk Sigortası, bir meslek mensubunun mesleki faaliyetini yürütürken üçüncü kişilere verdiği zarar nedeniyle karşılaşacağı tazminat taleplerini poliçede yazılı limitler içinde karşılar. Türkiye'de bu sigorta tek bir ürün değildir: 26 Mayıs 2013 tarihli ve 28658 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları bir çerçeve kurar, mesleklere özgü klozlar bu çerçeveyi şekillendirir, bazı faaliyetler ise kendi ayrı genel şartına sahiptir.

Genel şartların A.1 maddesi teminatı, sigortalının "poliçede belirtilen ve ilgili taraflarca konusu tarif edilerek sınırları çizilen mesleki faaliyeti" ile sınırlar. Bu tarif poliçenin en önemli cümlesidir: teminatın kapsamı meslek unvanına göre değil, poliçeye yazılan faaliyet tanımına göre belirlenir. Tanım dar yazılmışsa, meslek mensubunun fiilen yaptığı bazı işler teminat dışında kalabilir.

Aynı maddenin son fıkrası işletme bazlı poliçelerde önemli bir genişleme getirir. Sigorta, sigortalının işletmesiyle ilgili sorumluluğu için yaptırılmışsa ve sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının temsilcisi ile işletmenin yönetiminde, denetiminde ve işletmede çalıştırılan kişilerin sorumluluğunu da karşılar.

Coğrafi sınır A.2 maddesindedir: sigorta, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ifa edilen mesleki faaliyetler için geçerlidir. Yurt dışında yürütülecek faaliyetlerin kapsama alınması taraflarca ayrıca kararlaştırılabilir.

Olay Esaslı ve Talep Esaslı Kurgu Arasındaki Fark

Genel şartlar tek bir teminat kurgusu dayatmaz; A.1 maddesi iki seçenek sunar ve taraflar birini ya da her ikisini birden seçebilir. Bu tercih, poliçenin hangi olaylara ve hangi taleplere cevap vereceğini belirler.

A.1'in (a) bendinde, sözleşme süresi içinde meydana gelen olaydan doğan ve tazmini sözleşme süresi içinde ya da sonrasında talep edilen zararlar teminat altındadır. B.1 maddesi bunu somutlaştırır: sözleşme süresi içinde yürütülen mesleki faaliyet dolayısıyla, gerek sözleşme döneminde gerekse sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde başkalarının zarara uğraması hâlinde riziko gerçekleşmiş sayılır.

A.1'in (b) bendinde ise sözleşme yapılmadan önce veya sözleşme yürürlükteyken meydana gelen bir olay nedeniyle, yalnızca sözleşme süresi içinde ileri sürülebilecek talepler teminata girer. B.1 maddesi geriye dönük süre için bir taban koyar: bu süre bir yıldan az olamaz.

Pratik sonuç şudur: mesleğe yeni başlayan biri için (a) bendi yeterli olabilir, uzun süredir çalışan ve geçmiş dosyaları bulunan biri içinse (b) bendindeki geriye dönük teminat belirleyicidir. Yenilemede kurgunun değiştirilmesi geçmiş dönemi savunmasız bırakabilir.

Meslek Klozları ve Zorunlu Tutulan Hatlar

Genel şartların C.10 maddesi, eki niteliğindeki klozların genel şartlara göre özel düzenlemeler içerebileceğini söyler. Yürürlükteki genel şartların ekinde dört meslek klozu yer alır:

Kloz bulunması sigortanın zorunlu olduğu anlamına gelmez; kloz yalnızca teminatın o meslek için nasıl şekilleneceğini düzenler. Zorunluluk ayrı bir mevzuat hükmünden doğar ve SEDDK bazı faaliyetler için kendi başına duran genel şartlar yayımlar.

• Hekim Klozu — manevi tazminat talepleri, poliçedeki teminat limitleri içinde kalmak ve bu limitin en fazla %50'si ile sınırlı olmak kaydıyla teminat kapsamındadır.
• Serbest Muhasebeci, SMMM ve YMM Klozu — B.1 maddesindeki iki yıllık süre bu kloz kapsamındaki faaliyet için beş yıl uygulanır; taraflar daha uzun bir süre kararlaştırabilir.
• Avukatlık Klozu — avukatın görevini gereği gibi yapmamasından, özen borcunu yerine getirmemesinden veya diğer kusurlu davranışlarından doğan zararları kapsar.
• Sigorta Acenteleri Klozu — Levhaya kayıtlı olmaksızın yürütülen acentelik faaliyetlerinden doğan zararlar teminat dışındadır.

Teminat Dışında Kalanlar ve Ek Sözleşmeyle Kapsananlar

Genel şartlar teminat dışını iki kademede kurar ve poliçe okunurken en çok karıştırılan nokta budur. A.3 maddesindeki hâller mutlak istisnadır: poliçede tanımlı faaliyet dışındaki işlerden kaynaklanan talepler, kasten sebep olunan olay ve davranışlar ile alkol, uyuşturucu ya da narkotik madde etkisi altında meydana gelen olaylar hiçbir şekilde teminata alınamaz.

A.4 maddesindeki hâller ise "aksine sözleşme yoksa" teminat dışıdır; ek sözleşmeyle geri kazanılabilir:

• Belge kaybı ile sigortalının bakım, gözetim ve kontrolüne verilmiş bilgi ve malzemenin kaybı veya imhası (A.4.1/a)
• Türkiye Cumhuriyeti mahkemeleri haricinde bir mahkemede açılan tazminat davaları ve tahkim (A.4.1/b)
• Her türlü haksız rekabet (A.4.1/c)
• Patent, telif hakkı, ticaret unvanı ve marka gibi fikrî mülkiyet ihlallerinden kaynaklanan talepler (A.4.2/a)
• Sigortalının anne, baba, kardeş, eş ve çocuklarına karşı sorumluluğundan doğan talepler (A.4.2/b)
• Çevre kirliliğinden doğrudan veya dolaylı olarak doğan sorumluluklar (A.4.2/c)
• Manevi tazminat talepleri (A.4.2/f)
• İdarî ve adlî para cezaları dâhil her tür ceza ve cezai şartlar (A.4.3/a)

Hasar Anında Süreç Nasıl İşler?

B.2 maddesi sigortalıya iki ayrı bildirim yükümlülüğü yükler: sorumluluğunu gerektirecek olayları on gün içinde sigortacıya bildirmek ve haberdar olduğu andan itibaren rizikonun gerçekleştiğini derhâl ihbar etmek.

B.3.4 maddesi sigortacıya beş günlük bir süre tanır; bu süre içinde hukuki yardımda bulunmayı üstlenip üstlenmeyeceğini sigortalıya bildirir. Aynı madde sigortalı açısından bir tuzak da barındırır: sigortacının onayı alınmadan yapılan sulh sözleşmesi, bildirimden itibaren onbeş gün içinde onay verilmemişse sigortacıya karşı geçersizdir. Buna karşılık sigortacı haklı olmayan sebeplerle sulhe onay vermekten kaçınamaz.

Tazminat, B.3.3 maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine ilişkin bildirimin yapılmasından kırkbeş gün sonra muaccel olur. Araştırmalar üç ay içinde tamamlanamamışsa sigortacı, tespit edilecek hasar miktarının en az %50'sini avans olarak öder. Aynı madde bir sınır da koyar: zarar, sosyal güvenlik kurumları tarafından karşılandığı ölçüde sigortacının sorumluluğu sona erer.

Zamanaşımı C.9 maddesindedir: sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler muacceliyetten itibaren iki yıl, sigorta tazminatına ilişkin istemler ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Zarar gören ise B.5 maddesi uyarınca sigorta bedeline kadar olan kısmı doğrudan sigortacıdan isteyebilir.

Poliçe Kurgusunda Acentenin Rolü

Mesleki sorumluluk poliçesinde tartışma doğuran üç satır bellidir: poliçeye yazılan faaliyet tanımı, seçilen teminat kurgusu ve ek sözleşmeyle geri alınan başlıklar. Bu üçü doğru kurulduğunda genel şartların geri kalanı çoğunlukla sorun çıkarmaz.

Teminat limitleri ile zorunlu hatlarda uygulanacak asgari tutarlar mevzuatta yıl bazında güncellenir. Bu nedenle poliçe düzenlenirken ilgili yıl için belirlenen limitler geçerlidir; güncel değerler SEDDK'nın yayımladığı genel şart metinlerinden takip edilmelidir.

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden mesleğinize ve fiilen yaptığınız işin tanımına uygun teklif hazırlar; faaliyet tarifini, geriye dönük süreyi ve ek sözleşme başlıklarını karşılaştırmalı gösteririz. Poliçeyi sigorta şirketi düzenler, hasar hâlinde tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır.

Mesleğinize uygun teminat kurgusunu konuşmak için teklif formunu doldurmanız yeterlidir.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartları
• Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve meslek klozları (tam metin)
• Sigorta ve Reasürans Brokerleri Yönetmeliği
• KGK — Bağımsız Denetim Yönetmeliği (güncel metin)
• Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.