İş Yeri Sigortası Nedir?

İş Yeri Sigortası Neyi Güvence Altına Alır?

İş yeri sigortası mevzuatta tek bir poliçe adı olarak geçmez. Bu adla ya da “KOBİ paket” adıyla satılan ürünler, çekirdeğinde Yangın Sigortası Genel Şartları bulunan ve üzerine hırsızlık, cam kırılması, makine kırılması gibi kendi genel şartlarına tabi teminatların eklendiği paketlerdir. “İş yerim sigortalı” cümlesi bu yüzden tek başına bir şey anlatmaz; poliçeye hangi teminatların yazıldığı anlatır.

Çekirdek teminat, Yangın Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesine göre yangının, yıldırımın, infilakın veya yangın ve infilak sonucu meydana gelen duman, buhar ve hararetin sigortalı mallarda doğrudan neden olacağı maddi zararları sigorta bedeline kadar karşılar. “Doğrudan” sözcüğü belirleyicidir: iş durması yüzünden kaybedilen kazanç gibi dolaylı kayıplar bu maddenin dışındadır ve ayrı bir teminatın konusudur.

Yasal Zorunluluk Hangi Durumlarda Doğar?

İş yerinin binasını ve içindeki malı sigortalatmayı genel olarak zorunlu kılan bir düzenleme yoktur. Zorunluluk iki yerden doğar: binanın niteliğinden ve işletmenin faaliyet konusundan.

Zorunlu deprem sigortasında ölçüt binanın kullanım biçimidir. 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’nun 10’uncu maddesi kapsamına 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler ile tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar ve bu binaların içinde yer alıp ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler girer. Aynı madde, 634 sayılı Kanun kapsamında olsalar dahi tamamı ikamet dışı amaçlarla kullanılan binaları kapsam dışında bırakır. Sahadaki karşılığı şudur: apartmanın zemin katındaki dükkân için aranır, tamamı ticari kullanılan bir iş hanı ya da fabrika için aranmaz. Kapsam dışı binada deprem güvencesi, yangın poliçesine Deprem ve Yanardağ Püskürmesi Klozu eklenerek kurulur.

Faaliyetten doğan zorunluluğun tipik örneği tehlikeli madde işidir. Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesi, sigortanın konusunu 11/3/2010 tarih ve 2010/190 sayılı Karar’ın ikinci maddesinde sayılan maddeler ve bu maddelerle ilgili faaliyetler olarak tanımlar. Akaryakıt istasyonu, tüp bayii ya da parlayıcı madde depolayan bir imalathane için bu sigorta isteğe bağlı değildir. Buna karşılık işveren sorumluluk ve üçüncü şahıs sorumluluk teminatları — adları çağrıştırsa da — zorunlu değildir.

Paket Poliçede Hangi Teminatlar Var?

Yangın Sigortası Genel Şartları teminatları üç kovaya ayırır: kendiliğinden gelen çekirdek teminat, ek sözleşmeyle eklenen haller, sigorta bedeli poliçede ayrıca yazılmadıkça kapsama girmeyen kıymet ve masraflar. Poliçe okumanın anahtarı bu ayrımdır.

Tabloda dikkat edilecek satır A.3.2’dir. Sel, fırtına ve kar ağırlığı ek sözleşme ister; ama bu hallerin çıkardığı yangın ve infilak ile bunların sonucundaki duman, buhar ve hararet zararları ek sözleşme olmasa da teminattadır. Fırtına teminatı almamak, fırtınanın devirdiği direğin çıkardığı yangını değil, çatıya verdiği doğrudan zararı dışarıda bırakır.

Yangın ve Hırsızlık Teminatının Sınırları

Yangın teminatının en çok yanlış anlaşılan yanı, “yanan her şey ödenir” sanılmasıdır. A.4 maddesi bir dizi hâli kesin olarak dışarıda bırakır ve çoğu ortak paydada birleşir: yangın çıkmamıştır.

Hırsızlıkta sınır, hırsızlığın nasıl yapıldığında çizilir. Hırsızlık Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesi teminatı beş giriş biçimine bağlar: kırma, delme, yıkma, devirme ve zorlama; tırmanma veya aşma; anahtar uydurma ya da şifreyle kilit açma; gizlice girip saklanma; öldürme, yaralama, zor ve şiddet veya tehdit. Aynı madde teminatın bu gruplardan yalnız biri veya birkaçı için de verilebileceğini söyler — poliçenizde beşinin de yazılı olduğunu varsaymayın.

• Yangın çıkarmaksızın sigortalı şeylerin kendi ayıbından, mayalanmasından, kavrulmasından veya bünyesindeki bozulmadan doğan zararlar teminat dışıdır (Yangın G.Ş. A.4.4).
• Yangın çıkarmaksızın işlenmek için ateşe tutulma, ocağa düşme, ütü, lamba, mum ve sigaraya temas gibi hallerden doğan zararlar teminat dışıdır (Yangın G.Ş. A.4.5).
• Yangın çıkarmaksızın kısa devre, topraklama, voltaj iniş çıkışı ve endüksiyon cereyanı nedeniyle elektrikli ve elektronik cihazların uğradığı zararlar teminat dışıdır (Yangın G.Ş. A.4.6); bu boşluk elektronik cihaz ve makine kırılması branşlarıyla kapatılır.
• Sigortalanan rizikoların gerçekleşmesi sonucu doğan her türlü çevre kirliliği zararı teminat dışıdır (Yangın G.Ş. A.3.3.9).
• Sigortalının hizmetinde bulunan kimselerce yapılan hırsızlık ve tahribat (Hırsızlık G.Ş. A.4.5), otuz günden fazla kimse bulunmayan yerlerdeki hırsızlık (A.4.1) ve iş yeri ile bağlantısı olmayan vitrinlerdeki mallar (A.3.4) ancak ek sözleşmeyle kapsama girer.
• Envanter açıkları (Hırsızlık G.Ş. A.5.6) ile hırsızların neden olacağı yangın, infilak ve dahili su zararları (A.5.5) hırsızlık teminatının dışındadır.

Sigorta Bedeli Eksik Yazılırsa Ne Olur?

İş yeri poliçelerinde en pahalı hata teminat eksikliği değil, bedel eksikliğidir. Yangın Sigortası Genel Şartları’nın A.5 maddesine göre poliçedeki sigorta bedeli, menfaatin hasara uğradığı andaki değerinden düşükse ve menfaatin bir kısmı zarara uğramışsa, sigortacı aksine sözleşme bulunmadıkça sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranı neden ibaretse zararın o kadarından sorumludur.

Somut karşılığı şudur: emtia bedeli gerçek değerinin yarısı kadar yazılmış bir depoda çıkan kısmi yangında, tespit edilen hasarın yarısı ödenir. Poliçe geçerlidir, teminat vardır, kimse kusurlu değildir — eksik olan yalnızca beyan edilen bedeldir. Aynı madde, sigorta ettirenin sözleşmeyi bu oran gözetilmeksizin zararın tamamının ödeneceği şekilde değiştirebileceğini de düzenler; bu değişiklik prim farkına tabidir. Ters yönde A.6 maddesi, bedelin menfaat değerini aşan kısmını geçersiz sayar ve fazla primi iade ettirir; bedeli şişirmek güvence üretmez.

Hasar Anında Ne Yapılır?

Hasar sonrası ilk kırk sekiz saatte yapılanlar, dosyanın sonucunu poliçedeki teminat listesi kadar etkiler.

• Rizikonun gerçekleştiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunun (Yangın G.Ş. B.1.1).
• Zorunlu haller dışında hasar konusu yer veya şeylerde değişiklik yapmayın; enkazı erken kaldırmak tespiti imkânsızlaştırır (Yangın G.Ş. B.1.4).
• Koruma önlemlerinden doğan masraflar, bu önlemler faydasız kalmış olsa bile sigortacı tarafından ödenir; eksik sigorta varsa aynı oranda karşılanır (Yangın G.Ş. B.2).
• Sigortacı, belgelerin kendisine verilmesinden itibaren bir ay içinde incelemelerini tamamlayıp hasar ve tazminat miktarını tespit ederek bildirmek zorundadır (Yangın G.Ş. B.3).
• Zarar miktarında anlaşılamazsa tespit hakem-bilirkişilere götürülebilir ve bu husus bir tutanakla saptanır (Yangın G.Ş. B.4).

Acente Olarak Nerede Devreye Gireriz?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Poliçeyi düzenleyen ve tazminatı ödeyen taraf, aracılık ettiğimiz sigorta şirketidir; biz teminat vermeyiz, hasar ödemeyiz. Yaptığımız iş, iş yerinizin gerçek risk profilini çıkarmak, teminat listesini bu profile göre kurmak, bedelin eksik kalmaması için değer tespitini birlikte gözden geçirmek ve hasar anında evrak akışını takip etmektir.

Bize en sık gelen soru “hangi paket daha kapsamlı” değil, hasardan sonra sorulan “bu neden ödenmedi” sorusudur. Cevap hemen her seferinde teminat listesinde ya da yazılan sigorta bedelinde saklıdır. Poliçenizi yenilerken teminat listesini yukarıdaki tabloyla yan yana koyun; eksik gördüğünüz satırları konuşalım.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartları
• Yangın Sigortası Genel Şartları (yürürlük 1 Ocak 1993)
• Hırsızlık Sigortası Genel Şartları
• 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu — DASK
• Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
• Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği (KOSGEB)

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.