Kâr Kaybı Sigortası Nedir?

Kâr Kaybı Sigortası Neyi Güvence Altına Alır?

Yangın Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesi teminatı sigortalı mallarda “doğrudan” meydana gelen maddi zararla sınırlar. Bu, yangın sonrası tablonun yalnız yarısıdır. Bina onarılır, makine yenilenir, emtia karşılanır; ancak üretim üç ay durduysa, o üç ayda kaybedilen kazanç ve devam eden sabit giderler yangın poliçesinin konusu değildir.

Yangına Bağlı Kâr Kaybı Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesine göre, bir ticari faaliyetin yürütülmesinde kullanılan taşınır ve taşınmaz değerlerde, bir yangın sigorta sözleşmesi kapsamında teminat altına alınan risklerin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan kayıplar sonucu faaliyetin kısmen veya tamamen durması ya da aksaması nedeniyle oluşan kâr kayıpları, poliçedeki sigorta bedeline kadar teminat altındadır.

Aynı madde kâr kaybını da tarif eder: tazminat süresi içinde kalmak kaydıyla ciroda meydana gelen azalmadan ve bu azalmayı önlemeye yönelik işletme maliyetindeki artıştan kaynaklanan brüt kâr kaybı. İki kalem vardır demek; ikincisi genellikle gözden kaçar. Geçici depo kirası, fason üretim farkı ve hızlı sevkiyat gideri tam olarak bu kalemdir.

Kâr kaybını, yangın poliçesindeki “kira kaybı ve intifadan mahrumiyet” satırıyla karıştırmamak gerekir. O satır A.3.3.7 maddesine dayanır ve mülkün kullanılamamasına bakar; kâr kaybı işletmenin kazancına bakar.

Hangi Poliçeye Eklenir, Hangi Şarta Bağlıdır?

Kâr kaybı teminatı tek başına satın alınabilen bağımsız bir ürün değildir. A.1 maddesi ödeme için iki koşulu birlikte arar: işletmede kullanılan bina, makine, donanım, demirbaş ve emtianın geçerli bir yangın sigorta sözleşmesinin teminat altına aldığı risklerin gerçekleşmesi sonucu hasara uğraması ve bu zararların ilgili sigortacı tarafından tazmin edilmiş ya da sorumluluğunun kabul edilmiş olması.

Bu bağlılık en çok gözden kaçan noktadır. Yangın poliçesinde teminat altına alınmamış bir riziko gerçekleştiğinde o rizikodan doğan kâr kaybı da ödenmez; A.4.1 maddesi bunu açıkça yazar. Deprem klozu olmayan bir yangın poliçesinin yanına alınan kâr kaybı teminatı, depremde duran üretimi karşılamaz.

A.2 maddesi kapsamı taraflara bırakır: kâr kaybı teminatı verilecek durumlar, ilgili yangın sigorta sözleşmesinde teminat altına alınmış haller arasından serbestçe kararlaştırılır. Yangın poliçesindeki her teminatı kâr kaybına taşımak zorunlu değildir; ama kâr kaybına taşınan her teminatın yangın poliçesinde bulunması zorunludur.

Tazminat Süresi Poliçenin En Kritik Satırıdır

Kâr kaybı poliçesinde en çok tartışma yaratan satır sigorta bedeli değil, tazminat süresidir. A.3 maddesine göre sigortacı, hasarın meydana geldiği andan ticari faaliyetin durma veya aksamasının tamamen giderildiği ana kadar geçecek süre içinde ve poliçede belirtilen azami tazminat süresini aşmamak kaydıyla oluşan kâr kaybından sorumludur. Azami tazminat süresi poliçeye yazılır.

Bu süre, işin normale dönmesi için gerçekten gereken süre olmalıdır; makinenin onarım süresi değil. Hesaba katılacak kalemler: enkazın kaldırılması, hasar tespiti ve ruhsat süreçleri, yeni makinenin tedarik ve teslim süresi, kurulum, kaybedilen müşterinin geri kazanılması. İthal bir makinenin teslim süresi aylar tutabiliyorken kısa bir azami süre yazmak, teminatı hasarın ortasında keser.

Süre ile bedel birbirine bağlıdır. A.6 maddesi, tazminat süresi on iki aydan fazlaysa brüt kâr oranının senelik ciro yerine standart ciroya uygulanmasını öngörür; birini değiştirip diğerine dokunmamak eksik sigortaya yol açar.

Brüt Kâr, Ciro ve Sigorta Bedeli

Kâr kaybı poliçesinin sigorta bedeli, ticari kârla ya da vergi matrahıyla aynı şey değildir. A.5 maddesine göre sigortacının sorumluluğu poliçedeki sigorta bedeliyle sınırlıdır ve bu bedel, aksi kararlaştırılmadıkça genel şartlarda tanımlanan esaslara göre hesaplanan brüt kârdır. Aşağıdaki tablo, genel şartların Tanımlar bölümündeki kavramları özetler.

A.6 maddesi bedelin nasıl tespit edileceğini düzenler: sigorta bedeli ve ciro tespit edilirken iş yerinin tazminat süresine ilişkin tahmini cirosu esas alınır ve bu bedel üçer aylık dönemlerde revize edilebilir. Aksi kararlaştırılmadıkça bedel, brüt kâr oranının senelik ciroya — süre on iki aydan fazlaysa standart ciroya — uygulanmasıyla bulunan miktardan azsa, tazminat aradaki orana göre azaltılır.

Tazminatın hesabı B.6 maddesindedir: ciradaki azalma ve iş maliyetindeki artış sonucu ortaya çıkan brüt kâr kaybından, tazminat süresi içinde brüt kârdan ödenmesi gereken ancak hasar nedeniyle ödenmeyen veya tasarruf edilen işletme giderleri düşülerek hesaplanır. Tüm hesaplamalarda katma değer vergisi hariç tutulur.

Teminat Dışında Kalanlar ve Muafiyet

A.4 maddesi kapsam dışını üç bentte toplar ve üçü de yangın poliçesiyle kurulan bağdan doğar. A.8 maddesindeki muafiyet düzeni ise kâr kaybına özgüdür: taraflar kâr kaybının belli bir miktarının, belli bir yüzdesinin ve/veya belli bir süresinin tazmin edilmemesi hususunda anlaşabilir; süre muafiyeti yetmiş iki saatten az olamaz.

Süre muafiyeti, kısa aksamaları teminat dışında tutan bir eşiktir. Yetmiş iki saat sınırı genel şartlarda yazılı olduğu için daha kısası kararlaştırılamaz; daha uzunu poliçeye yazılabilir.

• İlgili yangın sigorta sözleşmesi ve yangın sigortası genel şartları uyarınca teminat altına alınmamış hallerden meydana gelen kâr kaybı teminat dışıdır (A.4.1).
• Kâr kaybı poliçesinde belirtilmiş haller dışında kalan rizikolardan kaynaklanan kâr kayıpları teminat dışıdır (A.4.2).
• Sigortalının iflası veya işletmenin faaliyetine son verilmesinden sonra oluşan kâr kayıpları teminat dışıdır (A.4.3).
• Süre muafiyeti yetmiş iki saatten az olamaz; miktar, yüzde ve süre muafiyetleri poliçeye yazılır (A.8).
• Sigorta bedelini aşan kısım geçersizdir; sigortacı bedeli ve fazla primi indirerek iade eder (A.7).
• Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler iki yılda zamanaşımına uğrar (C.8).

Hasardan Ödemeye Süreç Nasıl İşler?

Kâr kaybı dosyası maddi hasar dosyasından farklı yürür: burada kanıt enkaz değil, muhasebe kaydıdır. Kayıtları düzenli tutulan işletmede dosya hızlı kapanır.

• Rizikonun gerçekleştiğini öğrenir öğrenmez ve her hâlde en geç beş iş günü içinde sigortacıyı haberdar edin (B.1.1).
• İşletmedeki aksamayı veya durmayı ortadan kaldırmak ya da en aza indirmek üzere sigortalı değilmişçesine gereken önlemleri alın ve sigortacının talimatlarına uyun (B.1.2).
• İnceleme için istenecek muhasebe defter ve kayıtlarını, makbuz ve faturaları, bilanço ve diğer belgeleri temin edin (B.1.4).
• Faaliyet başka bir iş yerinde yürütülür ya da sigortalı adına başkalarınca sürdürülürse, elde edilen gelir ciro hesabında dikkate alınır (B.3).
• Tazminat süresinin bitiminde — dönemsel ödeme kararlaştırılmışsa her dönem sonunda — en geç otuz gün içinde ayrıntılı tazminat talebini yazılı olarak verin (B.1.7).
• Sigortacı, belgelerin verilmesinden itibaren en geç otuz gün içinde hasar ve tazminat miktarını tespit edip bildirmek zorundadır (B.4); tazminat, sorumlu olduğu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde ödenir (B.8.1).

Acente Olarak Nerede Devreye Gireriz?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir; poliçeyi düzenleyen ve tazminatı ödeyen taraf, aracılık ettiğimiz sigorta şirketidir. Kâr kaybında işimiz üçtür: iki poliçenin teminat listesini satır satır eşleştirmek, azami tazminat süresini makine tedarik ve ruhsat süreleri hesaba katılarak belirlemek, bedeli tahmini ciro üzerinden kurmak.

Yanlış kurulmuş bir kâr kaybı poliçesi, hasar anında ya erken biter ya eksik öder. Yangın poliçenizin yanında kâr kaybı teminatı varsa iki poliçenin teminat listesini birlikte gözden geçirelim; yoksa işletmenizin gerçek toparlanma süresini konuşarak başlayalım.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartları
• Yangına Bağlı Kar Kaybı Sigortası Genel Şartları
• Yangın Sigortası Genel Şartları (yürürlük 1 Ocak 1993)
• Yangın Klozları

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.