Tekne ve Yat Sigortası Nedir?

Tekne Sigortası Genel Şartları Neyi Söyler, Neyi Poliçeye Bırakır?

Tekne ve yat sigortası, deniz aracının kendisini ve buna bağlı sigorta edilebilir menfaatleri deniz rizikolarına karşı güvence altına alan sigortadır. Kendi teknesiyle hafta sonu çıkan bir malik de, marinada yatını kışlayan bir armatör de aynı metnin altındadır.

Bu metin, SEDDK'nın genel şartlar dizininde “Tekne Poliçesi Genel Şartları” adıyla yayımlanır; belgenin kendi başlığı ise “Tekne Sigortası Genel Şartları (Gemi veya Diğer Deniz ve Göl Araçları İçin)” biçimindedir. Yürürlük tarihi 1 Ağustos 1996, son düzenleme tarihi 11 Mayıs 2002'dir.

Genel şartın en belirleyici hükmü A.3 maddesidir. Teminatın, aracın uğrayacağı ziya ve hasarı, teminata dâhil edilmişse sorumluluk tazminatını ve bunlarla ilgili masrafları kapsadığını söyler; ardından kapsamın ve istisnaların “poliçeye eklenen özel şartlarla” belirleneceğini yazar. C.7 maddesi de özel şartların genel şarta aykırı olmamak kaydıyla öncelikli uygulanacağını belirtir.

Pratik sonuç şudur: tekne poliçesinde asıl içerik genel şartta değil, poliçeye eklenen özel şart ve kloz setindedir. “Genel şartlara göre sigortalıyım” cümlesi, teminatın sınırını göstermez.

Yat, Kotra ve Gezinti Teknesi Kapsama Giriyor mu?

Genel şartın A.1 maddesi asıl kapsamı yük ve yolcu gemileri olarak tanımlar. Aynı madde, sigortacının kabul etmesi hâlinde kapsama girecek araçları da tek tek sayar: ahşap veya beton yahut bunların karışımından yapılmış tekneler, yelkenli tekneler, tenezzüh tekneleri, yat ve kotralar, hizmet motorları, balıkçı gemi ve tekneleri, römorkör, duba, şat ve layterler, yüzer havuz, şahmerdan ve vinçler, yüzer lokanta ile deniz motosikletleri.

Buradaki “sigortacının kabul etmesi hâlinde” kaydı önemlidir. Gezinti teknesi ve yat, genel şartın kendiliğinden kapsadığı bir sınıf değil, sigortacının kabulüyle kapsama alınan bir sınıftır. Teknenin yaşı, cinsi, bağlama yeri ve kullanım biçimi bu kabulü doğrudan etkiler.

A.2 maddesi ayrıca bir belge şartı getirir: aksi kararlaştırılmadıkça araç, sınıflama kurumlarınca verilmiş sınıf belgesine sahip olmalı ve bu belge sigorta süresi içinde geçerliliğini korumalıdır. Sınıf belgesi bulunmayan araçların sigorta konusu olabilmesi için yürürlükteki mevzuata göre inşa edilmiş olmaları zorunludur.

Üçüncü Şahıs Sorumluluğu Poliçede Kendiliğinden Var mı?

Hayır. A.3 maddesi sorumluluk tazminatını “teminata dâhil edilmişse” kaydıyla anar. Yani teknenin başka bir tekneye, iskeleye veya üçüncü kişiye verdiği zarar, poliçeye ayrıca eklenmedikçe gövde teminatının içinde değildir.

Aynı ayrım kurtarma ve koruma masrafları için de geçerlidir. B.1 maddesi, riziko gerçekleştikten sonra tarafların koruma önlemi almasını düzenler ve sigortacının bu eylemlerden dolayı ödeme yükümlülüğünü peşinen kabul ettiğinin ileri sürülemeyeceğini açıkça yazar. Bu masrafların hangi ölçüde karşılanacağı yine poliçeye eklenen özel şartlarda görülür.

B.1 maddesi sigortalıya bir yükümlülük de yükler: sorumlu üçüncü kişilere karşı rücu haklarını korumak üzere gerekli önlemleri zamanında almak ve sigortacıyla koşulsuz işbirliği yapmak. Bu yükümlülük yerine getirilmez ve zarar bu yüzden artarsa, artan kısım ödenecek tazminattan indirilir.

Teklif alırken sorulacak soru nettir: bu poliçede sorumluluk teminatı var mı, limiti nedir, kurtarma ve yardım masrafları hangi sınırla karşılanıyor?

Ticari Yolcu Taşıyan Tekne İçin Zorunlu Sigorta Var mı?

Evet, ama bu ayrı bir poliçedir. Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.1 maddesi, kapsamı “poliçede belirtilen ticari amaçlı yolcu taşıyan deniz aracı” ile sınırlar. Teminat; duraklamalar dâhil, aracın tahsis amacına uygun kullanımda bulunduğu süre içinde meydana gelen kaza ile sabit ve yüzer cisimlere çarpma ve çatma sonucunda yolcuların veya üçüncü şahısların uğrayacağı bedeni ve maddi zararlara ilişkin işletenin ya da donatanın sorumluluğunu karşılar.

Genel şart teminatı dört başlıkta toplar: ölüm teminatı, sakatlık teminatı, tedavi giderleri teminatı ve maddi hasar teminatı. A.3.4 maddesi, üçüncü şahıs sorumluluk teminatının kirlilik ve enkaz kaldırma masraflarını da kapsadığını belirtir. Aynı metin, sigortalının haksız taleplere karşı savunmasının da teminat altında olduğunu söyler.

A.6 maddesi coğrafi sınırı çizer: sigorta, tamirli veya tamirsiz yatma durumundaki araçlar dâhil, Türkiye Cumhuriyeti liman veya iskeleleri arasında ve Türkiye Cumhuriyeti limanları ile yabancı ülke limanları arasında yapılan yolcu taşımaları için geçerlidir.

Özel kullanımdaki bir gezinti teknesi bu zorunlu poliçenin muhatabı değildir. Ancak tekne ticari amaçla yolcu taşımaya başladığı anda tablo değişir.

Sigorta Değeri ve Eksik Sigorta Nasıl Hesaplanır?

A.4 maddesi, taraflar başka bir esas kararlaştırmamışsa sigorta değerini “rizikonun başladığı andaki değer” olarak tanımlar. Aynı madde, aksi kararlaştırılmadıkça yakıtın, kumanyanın, levazımın, gemi adamlarının ücretlerinin ve sigorta ücretinin bu değere dâhil olmadığını belirtir.

A.5 maddesi iki yönlü çalışır. Sigorta bedeli sigorta değerini aşamaz; aşan kısım geçersizdir. Sigorta bedeli değerden az ise tazminat, sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki orana göre ödenir. Yani teknenin bedelini olduğundan düşük yazmak, primi düşürürken hasarda ödenecek tutarı aynı oranda düşürür.

A.6 maddesine göre sigorta, aksi kararlaştırılmadıkça poliçede yazılı tarihte öğleyin saat 12.00'de başlar ve biter; her iki hâlde de aracın bulunduğu yerin saati esas alınır. C.6 maddesi ise sözleşmeden doğan bütün taleplerin hasar tarihinden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrayacağını düzenler.

Hasar Dosyasında Hangi Belgeler İstenir?

B.2 maddesi, tazminatın muaccel olabilmesi için sigortalının tazminat hesabını gösteren bir liste ile birlikte vereceği belgeleri sayar. Bu liste, teknenin evrak düzenini neden sürekli güncel tutmak gerektiğini tek başına anlatır:

• Deniz raporu
• Kaza ile ilgili güverte ve makine jurnallerinin onaylı kopyaları
• Denize elverişlilik belgesi
• Kaza ile ilgili sınıflama kurumu raporu
• Yürürlükteki sınıf belgesi; sınıf belgesi yoksa A.2 maddesindeki esaslara uygunluk belgesi
• Ekspertiz ve dispeç raporu
• Gemi adamları donatımında asgari emniyet belgesi ve gemi adamları listesi
• Zarara ilişkin proforma fatura, makbuz ve benzeri belgeler

Acente Olarak Nerede Devreye Giriyoruz?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Poliçeyi biz düzenlemez, tazminatı biz ödemeyiz; aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden teklif hazırlar, poliçeye eklenecek özel şart ve klozları karşılaştırırız. Tazminat ödemesi, sözleşmenin tarafı olan sigorta şirketince yapılır.

Tekne poliçesinde fark, genel şartta değil eklerde ortaya çıkar: sorumluluk limiti, sefer bölgesi, kışlama ve karaya çekme dönemi, muafiyet ve kurtarma masrafı sınırı. Teknenizin bilgileriyle teklif formunu doldurun; bu satırları birlikte gözden geçirelim.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Tekne Poliçesi Genel Şartları (SEDDK)
• Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (SEDDK)
• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartlar Dizini

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.