Trafik Sigortası Neleri Karşılar?

Trafik Sigortası Kimin Zararını Karşılar?

Zorunlu trafik sigortasının tam adı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'dır. Bu poliçe sizin aracınızı değil, sizin bir başkasına verdiğiniz zararı güvence altına alır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 inci maddesi, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleteni sorumlu tutar; aynı maddenin son fıkrasına göre işleten, sürücünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

Kanun'un 91 inci maddesi bu sorumluluğun karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmayı zorunlu kılar. Genel Şartlar'ın A.3 maddesi kapsamı net biçimde çizer: sigortacı, poliçede tanımlanan aracın işletilmesi sırasında üçüncü şahısların ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet verilmesinden doğan talepleri, kaza tarihi itibarıyla geçerli zorunlu sigorta limitleri dâhilinde karşılar.

İki sınır baştan bilinmelidir. Birincisi coğrafi sınırdır: A.4 maddesine göre bu sigorta Türkiye sınırları içinde geçerlidir. İkincisi kimliktir: teminat üçüncü kişiye gider, poliçe sahibine değil. Diğer araç sigortaları bu iki sınırın dışında kalan riskleri kapatmak için vardır.

Trafik Sigortasının Dört Teminatı Nedir?

Genel Şartlar'ın A.5 maddesi kapsama giren teminat türlerini dörde ayırır. Bu ayrım önemlidir, çünkü her birinin limiti poliçede ayrı satırda yer alır ve biri tükendiğinde diğeri devreye girmez.

Sağlık giderleri teminatı özel bir durumdur. 2918 sayılı Kanun'un 98 inci maddesi uyarınca trafik kazası nedeniyle sunulan sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Aktarım yapıldığı anda sigorta şirketinin ve Güvence Hesabı'nın bu teminat kapsamındaki yükümlülüğü sona erer. Yani tedavi faturası için sigorta şirketine gitmezsiniz.

Trafik Sigortası Neleri Karşılamaz?

Genel Şartlar'ın A.6 maddesi teminat dışında kalan hâlleri madde madde sayar; 2918 sayılı Kanun'un 92 nci maddesi de aynı yönde hüküm kurar. Uygulamada okurun en çok şaşırdığı bentler şunlardır:

• Kendi aracınıza gelen zararlar. A.6/ğ bendi, sigortalının aracına ve bu araçla çekilen römorklara gelecek zararları açıkça kapsam dışında bırakır. Kusur size aitse aracınızın onarımı bu poliçeden çıkmaz.
• Manevi tazminat talepleri. A.6/f bendi ve KTK m.92/f bunu kapsam dışında tutar; manevi tazminat genel hükümlere göre ayrıca talep edilir.
• Araçta taşınan eşya. Zarar görenlerin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında, araçta veya çekilen römorkta taşınan yükün zararı A.6/e kapsamındadır. Ticari yük taşıyorsanız bu boşluk nakliyat teminatlarıyla kapatılır.
• Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi yansıma veya dolaylı zararlar. A.6/k bendi bunları teminat dışında bırakır.
• Cezai kovuşturmadan doğan giderler ile idari ve adli para cezaları. A.6/n bendi açıktır: trafik cezanız poliçeden ödenmez.

Sigorta Şirketi Hangi Hâllerde Sigortalıya Rücu Eder?

Rücu, sigorta şirketinin zarar görene ödeme yaptıktan sonra bu tutarı sigortalıdan geri istemesidir. Üçüncü kişinin hakkı korunur, fatura sigortalıya döner. Genel Şartlar'ın B.4 maddesi sebepleri sayar: olayın kasten veya ağır kusurla meydana gelmesi; aracın gerekli sürücü belgesi olmayan ya da belgesine el konulmuş kişilerce sevk edilmesi; alkol veya uyuşturucu madde etkisinde kullanılması; ruhsatsız yolcu taşınması, istiap haddinin aşılması veya ruhsatsız tehlikeli madde taşınması; ihbar yükümlülüğünün ihlali sonucu zararın artması; aracın çalınmasında sigortalının kusuru; bedeni hasarlı kazalarda olay yerini terk etmek.

Ölçüye dikkat etmek gerekir. B.4/b bendinin yürürlükteki hâli ehliyet ihlallerinin yanında "trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali"ni sayar. Aranan şey ağır kusurdur; sıradan bir trafik kuralı ihlali tek başına rücu sebebi oluşturmaz. Bu bendin daha geniş yazılmış eski hâli yargı kararıyla iptal edilmiş, hüküm ağır kusur ölçütüyle yeniden kurulmuştur.

Teminat Limitleri ve Prim Nasıl Belirlenir?

Genel Şartlar'ın A.1 maddesi tek cümleyle çerçeveyi kurar: sigorta teminat limitleri kaza tarihi itibarıyla uygulamaya esas alınır. Poliçenizi ne zaman yaptırdığınız değil, kazanın hangi tarihte olduğu belirleyicidir. Tutarlar her yıl yeniden belirlendiği için burada rakam vermiyoruz; ilgili yıl için belirlenen asgari teminat tutarları Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik ekinde yayımlanır.

Prim tarafında ise fiyatı acente belirlemez. Aynı Yönetmelik'in 1 inci maddesi tarifelerin sigorta şirketlerince serbest belirlenmesi esasını düzenler; 5 inci maddedeki basamak sistemi hasarsızlık indirimini ve hasar artırımını sıfırdan sekize kadar dokuz basamakta yürütür ve oranların şirketlerce serbestçe belirleneceği tabloda yazılıdır. Basamağınız TRAMER'den alınan hasar durum belgesiyle tespit edilir. Yönetmelik'in 7 nci maddesine göre poliçe bitim tarihinde yenilenmezse, yenileme yapılmayan her 30 gün için prime %5 eklenir; bu ilave %50 ile sınırlıdır.

Kaza Sonrası Süreç Nasıl İşler?

Zarar gören taraf, karşı tarafın sigorta şirketine doğrudan başvurur. 2918 sayılı Kanun'un 97 nci maddesi dava öncesinde yazılı başvuru yapılmasını şart koşar; sigorta kuruluşu 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir. Kanun'un 99 uncu maddesi, belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılmasını emreder. Sigortalı tarafında ise Genel Şartlar B.1.1 olayın on gün içinde ihbar edilmesini ister.

Zamanaşımı Kanun'un 109 uncu maddesindedir: maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımına tâbiyse o süre geçerlidir.

Peki karşı araç sigortasızsa? 5684 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi Güvence Hesabı'nı düzenler. Sigortalının tespit edilememesi, sigortasını yaptırmamış olanların zarar vermesi ve çalınmış aracın karıştığı kazalar için Hesap'a başvurulabilir; ancak bu üç hâlde Hesap yalnızca bedensel zararları karşılar. Aracınızın onarımı bu kapsamda değildir. Kendi aracınızın hasarı için kasko gerekir; farkı kasko ile trafik sigortası karşılaştırmasında ayrıntılandırdık.

Acente Olarak Baktığımız Yer

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri olarak trafik poliçesinde en çok karşılaştığımız yanılgı, poliçenin "her şeyi" kapatacağı beklentisidir. Oysa yukarıdaki A.6 listesi sınırı çizer: kendi aracınız, manevi tazminat, taşıdığınız yük, gelir kaybınız ve para cezalarınız bu poliçenin dışındadır. Bu boşluklar kasko, ihtiyari mali mesuliyet ve nakliyat teminatlarıyla kapatılır. Sigorta acentesi olarak yaptığımız iş, aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden teklif hazırlamak ve teminat sınırlarını poliçe imzalanmadan önce göstermektir; poliçe sigorta şirketi adına düzenlenir, tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır. Birden fazla aracı olan işletmeler için tabloyu filo kasko sigortası yazısında ayrıca ele aldık.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları — Mevzuat Bilgi Sistemi
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Sigortacılık Genel Şartları — SEDDK

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.