Montaj Sigortası Nedir?

Montaj Sigortası Neyi Güvence Altına Alır?

Montaj sigortası, bir makinenin, üretim hattının ya da tesisin kurulum sürecini güvence altına alan mühendislik teminatıdır. Genel şartların 1'inci maddesi teminatı tek cümlede tanımlar: sigorta konusu değerlerin, teminat müddeti içinde montaj sahasında bulundukları sırada, poliçede gösterilen istisnalar dışında kalan, önceden bilinmeyen ve ani bir sebeple ziya ve hasara uğraması hâli.

Bu cümlenin kuruluşu önemlidir. Poliçe teminat altına alınan riskleri tek tek saymaz; istisnaları sayar ve geriye kalan her şeyi teminat kabul eder. Sektörde "all risks" denen mantık budur ve mevzuat dayanağı vardır: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 11'inci maddesi, kapsam dışı bırakılan risklerin açıkça belirtilmesini şart koşar ve belirtilmemiş riskleri teminat kapsamında sayar. Doğru soru "bu risk yazıyor mu" değil, "bu risk istisna listesinde var mı" sorusudur.

Uygulamada teminata giren tipik olaylar; vinç kazaları, montaj sırasında düşme ve çarpma, sahada fırtına ve sel, saha içi hırsızlık, kısa devre, deneme çalışmasında oluşan mekanik hasar ve montaj ekibinin hatasıdır — hiçbiri genel şartta tek tek yazmaz.

Teminat Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?

Genel şartların 4'üncü maddesi teminat müddetini poliçe tarihine değil, sahadaki fiilî duruma bağlar. Teminat, ekli listedeki kıymetlerin montaj sahasına boşaltıldığı andan itibaren başlar ve poliçede yazılı bitiş tarihinde sona erer; montaj erken bitirilip işverene teslim edilirse o kısımlar bakımından erken sona erer. Sevkiyat ile montaj arasındaki devir teslim de aynı maddededir: montaj mahalline boşaltılan makine için nakliyat sigortası mevcutsa montaj teminatı, o teminatın bitiminden itibaren başlar.

Tecrübe (deneme) devresi en çok karıştırılan başlıktır. Genel şart nettir: poliçede aksi belirtilmedikçe dört haftalık tecrübe devresi teminat müddetine dâhildir. Buna karşılık kullanılmış makine ve tesislerin montajı sigortaya konu olduğunda, bu gibi makine ve tesisler için tecrübe devresi teminatı verilmez. İkinci el bir hattı taşıyıp yeniden kuran işletme için bu tek cümle, poliçenin en kritik satırıdır.

• Tesisin tümünün veya bir kısmının tecrübe çalışmasına başlama tarihi, sigortacıya en az 8 gün önceden yazılı bildirilir.
• Montaj teminat müddeti poliçede öngörülen tarihten önce sona erecekse, bu da en az 8 gün önceden yazılı ihbar edilir.
• Dört haftalık süre içinde bitirilemeyen tecrübe devresi için teminat müddeti, ek prim karşılığında ve yetkili tarife düzenlemesindeki şartlarla uzatılabilir.
• Montaj işi poliçede gösterilen tarihte bitirilemezse, teminat müddeti yine ek prim karşılığında uzatılır.

Montaj Sigortası ile İnşaat All Risks Arasındaki Fark

İki branş aynı aileden gelir ve teminat cümleleri neredeyse birebir aynıdır. Fark, sigortanın konusunda ve o konunun getirdiği eşiklerdedir: inşaat sigortası bir yapının imalatını, montaj sigortası bir makinenin kurulup çalışır hâle getirilmesini konu alır. Bu ayrım, tecrübe devresi ile bakım devresi gibi birbirine benzeyen ama aynı olmayan kurumları doğurur.

Ek Sözleşmeyle Alınabilenler ve Mutlak İstisnalar

Genel şartlar iki ayrı istisna listesi taşır. 2'nci maddedeki hâller "aksine sözleşme yoksa" teminat dışındadır; kloz ve ek prim ile alınabilir: montaj için kullanılan makine, alet ve teçhizat ile geçici barakalar; üçüncü şahıslara karşı hukuki sorumluluklar; enkaz kaldırma; hızlandırılmış nakliye ve fazla çalışma ücretleri; grev ve lokavt; dört haftayı geçen tecrübe devresi; terör ve çevre kirliliği. Vinç, iskele ve jeneratörün temel teminatın konusu olmadığı bu listede görülür; ayrıntı için sorumluluk sigortaları sayfamıza bakabilirsiniz.

3'üncü maddedeki istisnalar ise ek primle geri alınamaz. Harp ve nükleer riskler ile kamu otoritesinin tasarrufları yanında; aşınma, yıpranma, paslanma ve çürümeler; envanter açıkları; sigortalının kastı ve kararlaştırılmışsa ağır kusuru; montajla ilgili hava ve kara nakil vasıtaları ile yüzen araçlar; nakit, kıymetli evrak, defter ve evrak ile plan ve projeler bu listededir.

İki istisna yalnızca kısmen istisnadır ve bu incelik hasar dosyasının sonucunu belirler. Monte edilecek kıymetlerin bünyesindeki konstrüksiyon, döküm, malzeme, hesap ve montaj hataları teminat dışıdır; ancak genel şart bu istisnayı kusurlu parçaların tamir ile ikame masrafına münhasır kılar — kusurlu parça yüzünden diğer sigortalı kıymetlerde oluşan hasar teminattadır. Aynı yapı montaj ekipmanının arızaları için de geçerlidir. Netice zararları ise tümüyle dışarıdadır: gecikme, durma, taahhüdün tamamlanamaması, fesih ve cezai şartlar, kâr kaybı dâhil.

Sigorta Bedeli ve Tazminat Hesabı

Genel şartların 11'inci maddesine göre sigorta bedeli, monte edilecek makine, tesisat ve malzemenin varsa gümrük, vergi, resim ve harçları ile nakliye ve montaj masrafları dâhil değeridir. Montaj projelerinde bedel iş ilerledikçe büyür ve genel şart buna bir tolerans tanır: sigorta bedelinin %20'sini geçmeyen değer artışları sigortalı sayılır. %20'yi aşan artışlar için sigortacının yazılı muvafakati şarttır; artış kabul edilmezse sözleşmeye ilk tehlike sigortası hükümleri uygulanır. Artış, öğrenildiğinde en geç 5 gün içinde ve her hâlde hasardan önce yazılı bildirilir.

Tazminat esası, makine kırılması ve elektronik cihaz poliçelerinden ayrılır. 15'inci madde tazminatı hasardan bir gün önceki değer üzerinden kurar: kısmi hasarda kıymetin o günkü durumuna getirilmesi için ödenecek bedel esas alınır ve bu tutar, kıymetin o günkü değerini geçemez; tam hasarda doğrudan bu değer ödenir. Sovtaj ve varsa muafiyet indirilir; kullanılmış kıymetlerde ayrıca eski–yeni farkı indirimi yapılır. Risk makine kırılması sigortasına geçtiğinde bedel, yeni ikame değerine döner.

Hasar Anında Ne Yapılır?

Genel şartların 12'nci maddesi hasar yükümlülüklerini sayar ve montaj sahasının hızına uygun bir esneklik tanır. Hasar, öğrenildiği tarihten itibaren 5 gün içinde ihbar edilir; sigortalı, sigortalı değilmişçesine kurtarma ve koruma tedbirlerini alır ve hasarın sebebini ile tutarını gösteren belgeleri gecikmeksizin verir.

Şantiyeyi durdurmamak için iki hüküm vardır. Sigortacıyı haberdar edip tamir ihbarında bulunduktan sonra küçük çaptaki tamirler beklenmeden yaptırılabilir. Bunun ötesinde sigortacı, ihbardan sonraki 7 gün içinde eksperini göndermezse sigortalı hasarlı kısmın tamirine başlayabilir. Tutarda anlaşma sağlanamazsa miktar, mühendis veya teknisyenler arasından seçilecek hakem-bilirkişilerce tespit edilir.

Acente Olarak Nerede Devreye Giriyoruz?

Montaj sigortasında hatalar çoğunlukla teminat metninde değil, takvimde ve bedelde olur. Poliçe sahaya sevkiyattan sonra düzenlenirse teminatın başlangıcı boşlukta kalır; tecrübe devresi projeye göre kurgulanmazsa dört haftalık standart süre yetmez; ikinci el ekipmanda tecrübe devresi teminatının verilmediği fark edilmez; bedel sözleşme tutarında bırakılırsa %20 toleransı hızla aşılır.

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri bir sigorta acentesidir. Aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden teklif hazırlar; montaj takvimi, tecrübe devresi süresi, sahada kullanılacak ekipman ve üçüncü şahıs sorumluluk limiti gibi başlıkların poliçeye doğru yansımasını takip ederiz. Türk Ticaret Kanunu'nun 1423'üncü maddesi aydınlatma yükümlülüğünü sigortacıyla birlikte acenteye de yükler. Poliçeyi sigorta şirketi düzenler, hasar hâlinde tazminat ödemesi de sigorta şirketi tarafından yapılır. Projenizin takvimine uygun bir teminat kurgusu için mühendislik sigortaları sayfamızı inceleyebilir, teklif formunu doldurabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Montaj Sigortaları Genel Şartları (TSB)
• İnşaat Sigortası Genel Şartları — Bütün Riskler (Yürürlük: 01.02.2009)
• SEDDK — Sigortacılık Genel Şartlar Dizini
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu (mevzuat.gov.tr)

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.