Kasko ile Trafik Sigortası Arasındaki Fark Nedir?

Temel Fark: Kimin Zararı Karşılanır?

İki poliçe farklı sorulara cevap verir. Zorunlu trafik sigortası "başkasına verdiğim zararı kim öder" sorusunu, kasko "kendi aracıma gelen zararı kim öder" sorusunu karşılar. Bu ayrım keyfi değildir; iki ayrı genel şart metninden çıkar.

Trafik sigortasının Genel Şartları A.3 maddesinde kapsamı üçüncü şahısların zararıyla sınırlar, A.6/ğ bendi ise sigortalının kendi aracına gelecek zararları açıkça teminat dışında bırakır. Kasko Genel Şartları'nın A.1 maddesi tam tersini yapar ve sigortalının poliçede belirtilen aracının doğrudan uğrayacağı maddi zararları teminat altına alır. Bu yüzden iki poliçe birbirinin yerine geçmez.

Zorunluluk da farklıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91 inci maddesi trafik sigortasını zorunlu kılar ve yaptırımı gösterir: geçerli teminat tutarları üzerinden bu sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir; 101 inci madde ayrıca yetkili şirketleri bu sigortayı yapmakla yükümlü tutar. Kasko ise isteğe bağlıdır. Hiçbir kanun kasko yaptırmayı zorunlu tutmaz; araç kredili ya da finansal kiralama konusuysa talep edilmesi akdi bir şarttır. Kaskoda sigorta şirketi için kabul zorunluluğu da yoktur. Zorunlu tarafın teminat listesini trafik sigortası neleri karşılar yazımızda ele aldık.

Teminat Kapsamı Karşılaştırması

Aşağıdaki tablo iki genel şart metninin ilgili maddelerinden çıkarılmıştır. "Ek sözleşme" ifadesi, Kasko Genel Şartları'nın A.4 maddesindeki, ancak ayrıca kararlaştırılırsa teminata giren riskleri anlatır.

Kaskoda Ek Sözleşme Gerektiren Riskler

Kasko Genel Şartları'nın A.1 maddesi beş temel risk grubu sayar: çarpışma; ani ve harici etkiyle cisim çarpması, devrilme ve düşme gibi kazalar; üçüncü kişilerin kötü niyet veya muziplikle yaptıkları hareketler; aracın yanması; aracın veya parçalarının çalınması ve çalınmaya teşebbüs.

Bunların dışında kalan pek çok risk ancak ek sözleşmeyle teminata girer. A.4 maddesinde on beş bent hâlinde sayılan bu risklerden okuru en çok yanıltanlar şunlardır:

• Deprem, toprak kayması, fırtına, dolu, yıldırım ve yanardağ püskürmesi (A.4.4) ile sel ve su baskını (A.4.5). Doğal afet teminatı kaskonun otomatik parçası değildir.
• Grev, lokavt, kargaşalık ve halk hareketleri (A.4.2) ile 3713 sayılı Kanun'da belirtilen terör eylemleri (A.4.3).
• Türkiye sınırları dışında meydana gelen zararlar (A.4.1). Kaskonun coğrafi sınırı da A.2 uyarınca Türkiye'dir.
• Aracın tam veya kısmi hasarı nedeniyle ortaya çıkan kullanım ve gelir kaybı (A.4.8). İkame araç beklentisi bu bende dayanır.
• Anahtarın ele geçirilmesi suretiyle çalınma (A.4.11) ve kaybolan anahtar nedeniyle kilit mekanizmasının değiştirilmesi (A.4.12).
• Kemirgen ve diğer hayvanların vereceği zararlar (A.4.13).
• Mekanik, elektrik ve elektronik donanım arızaları ile lastik zararları (A.4.15).

Ürün Adı ve Muafiyet Satırı Nasıl Okunur?

Kaskoda dört ürün adı mevzuatla belirlenmiştir. Genel Şartlar'ın A.1 maddesine göre Dar Kasko yukarıdaki teminat gruplarından bir kısmını, Kasko tamamını, Genişletilmiş Kasko tamamını artı ek sözleşme risklerinden bir kısmını, Tam Kasko ise tamamını artı tüm ek sözleşme risklerini kapsar. Aynı madde poliçe başlığının en az 16 punto harflerle o ürün ismini içermesini şart koşar ve genel şartlarda geçen ifadeler dışında ifade kullanılmasını yasaklar. Poliçe başlığına bakmak, bu yüzden teminatı anlamanın en hızlı yoludur.

İkinci okunacak satır muafiyettir. A.6 maddesi, belirlenen bir miktara veya hasarın sigorta bedeline belli bir oranına kadar olan zararın tazmin edilmeyebileceğini düzenler ve muafiyetlerin en az 14 punto harflerle poliçeye yazılmasını ister. Trafik sigortasında böyle bir muafiyet yapısı yoktur.

Hasar Süreci Nasıl Farklılaşır?

Trafik sigortasında talebi zarar gören üçüncü kişi yürütür. 2918 sayılı Kanun'un 97 nci maddesi dava öncesinde sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmasını şart koşar; kuruluş 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonu'na gidilebilir. Ödeme süresi 99 uncu maddededir: belgelerin sigortacıya iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü.

Kaskoda talebi sigortalının kendisi yürütür ve takvim farklıdır. Genel Şartlar B.1.1.1 rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde bildirim ister. B.3.4.1 maddesine göre belgeler eksiksizse ve zarar eksper aracılığıyla tespit edilmişse, ekspertiz raporunun tesliminden itibaren en geç 10 iş günü içinde tazminat tespit edilip ödenir; ödeme borcu her hâlde hasarın ihbarından itibaren 45 gün sonra muaccel olur.

Ödemenin ölçüsü de ayrışır. Kaskoda B.3.3.1.1 maddesi, sigorta şirketinin aracı hasar tarihi itibarıyla rayiç değerine kadar teminat altına aldığını söyler. Onarım masrafları aracın kaza tarihindeki değerini aşarsa ve ekspertiz raporuyla onarım kabul etmez hâle geldiği tespit edilirse araç tam hasarlı sayılır; hurda tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez.

Araç Satılınca İki Poliçeye Ne Olur?

Bu, uygulamada en çok atlanan farktır ve iki metin burada birbirinden ayrılır.

Trafik sigortasında Genel Şartlar'ın C.4 maddesi şöyle kurar: sigorta sözleşmesi, sözleşmeye taraf olan sigortalıyı takip eder. Sigortalının değiştiği her durumda mevcut sözleşme değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer ve ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılır. Bu maddede bir dönem yer alan, poliçeyi yeni işleten için on beş gün geçerli sayan cümle 12/6/2026 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla alıcı için bir geçiş süresi yoktur; aracı devralan kişinin poliçesini devir günü yaptırması gerekir.

Kaskoda ise Genel Şartlar'ın C.5 maddesi menfaat sahibinin değişmesini düzenler: sözleşme, menfaat sahibinin değiştiği anda kendiliğinden feshedilmiş olur ve geçen sürenin primi gün esasına göre hesaplanıp fazlası iade edilir. Kritik cümle şudur: menfaat sahibinin değişmesine rağmen poliçenin yeni malikle devamı hükme bağlanabilir. Kaskoda devir mümkündür, ama kendiliğinden olmaz; poliçede kararlaştırılmış olması gerekir.

Hangisi Yeterli? Acente Gözünden

Trafik sigortası zorunlu olduğu için tartışma konusu değildir; asıl soru ikinci katmanın nasıl kurulacağıdır. Karşı tarafa verilen zarar zorunlu poliçenin limitini aşarsa aradaki fark işletenin üzerinde kalır ve bu boşluk ihtiyari mali mesuliyet teminatıyla kapatılır. Kendi aracınızdaki hasar için kasko, doğal afet ve terör gibi riskler için ise A.4 maddesindeki ek sözleşmeler gündeme gelir. Aracın değeri, park koşulları ve yıllık kilometreniz bu üç kararı da etkiler.

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri olarak sigorta acentesi sıfatıyla yaptığımız iş, aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden teklif hazırlamak ve teminat ile muafiyet satırlarını poliçe imzalanmadan önce karşılaştırılabilir biçimde önünüze koymaktır. Poliçe sigorta şirketi adına düzenlenir, tazminat ödemesi sigorta şirketi tarafından yapılır. Birden fazla araç işleten şirketler için aynı karşılaştırmayı filo kasko sigortası yazısında sürdürdük; ürün ailesinin tamamına araç sigortaları sayfasından bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları — SEDDK
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları — Mevzuat Bilgi Sistemi
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Sigortacılık Genel Şartları — SEDDK

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.