Deprem Sonrası DASK, Konut ve Araç Poliçelerinde Ne Yapılır?

Depremden Sonra Hangi Süreler İşlemeye Başlar?

Deprem sonrasında sigorta tarafı tek bir dosya değildir. Binanın yapısal bölümleri için Zorunlu Deprem Sigortası, ev eşyası ve DASK üstü hasar için varsa ihtiyari konut poliçesi, araç için de kasko ayrı ayrı işler. Üçünün muhatabı, ihbar süresi ve karşıladığı kalem birbirinden farklıdır.

Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’nın B.1 maddesi, sigorta ettiren ya da sigortalıya rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç on beş iş günü içinde DASK’a veya Kurum nam ve hesabına sözleşmeye aracılık yapan sigorta şirketine bildirimde bulunma yükümlülüğü getirir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nda ise aynı yükümlülüğün süresi beş iş günüdür (B.1.1).

Aynı bina veya yer üzerinde Zorunlu Deprem Sigortası dışında deprem teminatı taşıyan başka bir sigorta sözleşmesi varsa, bunun da DASK’a bildirilmesi gerekir (B.1.5). Bildirilmeyen ikinci poliçe, tazminat aşamasında dosyayı bekletir.

Süreler ihbar için geçerlidir, belge toplamak için değil. Önce ihbarı yapıp dosyayı açtırmak, sonra evrakı tamamlamak doğru sıradır. Özetle:

• Binanın yapısal bölümleri — Zorunlu Deprem Sigortası (DASK), on beş iş günü
• Ev eşyası, enkaz kaldırma, kira kaybı — varsa ihtiyari konut poliçesi
• Araç hasarı — kasko poliçesinde deprem ek sözleşmesi varsa, beş iş günü
• Deprem teminatlı ikinci bir poliçe varsa — DASK’a ayrıca bildirilir

DASK Hasar İhbarı Nasıl Yapılır?

DASK hasar ihbarını üç kanaldan alır: Alo DASK 125 çağrı merkezi, dask.gov.tr ve e-Devlet. İhbar sırasında poliçe veya vatandaşlık numarası, depremde hasar gören konutun açık adresi ve bir telefon numarası verilmesi hasar dosyasının açılması için yeterlidir.

Dosya açıldıktan sonra süreç dört adımda ilerler. DASK önce dosyayı oluşturup dosya numarasını SMS ile bildirir, ardından hasar eksperi atar ve eksperin bilgilerini yine SMS ile iletir. Eksper sigortalıyla iletişime geçerek konutta ekspertiz için randevu alır.

Değerlendirme aşamasında konut sahibinden güncel tapu kaydı ve tapu sahiplerine ait kimlik bilgileri istenir. Güncel tapu, tapu müdürlüğünden ya da web tapu uygulaması üzerinden alınabilir. Tapu ve poliçede rehin kaydı bulunuyorsa, yani konut kredisiyle alınmışsa, ilgili kredi veren kurumdan muvafakat alınarak işlem sonuçlandırılır.

Ödenecek tazminat çıkarsa, tapuda adı geçen hak sahiplerine hisseleri oranında ödeme yapılır. Ağır ve orta hasarlı binalar için açılmış dosyalarda DASK’tan avans ödeme talep edilebilmektedir.

DASK Neyi Karşılar, Neyi Karşılamaz?

Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesi teminatı binanın yapısal bölümleriyle sınırlar: temeller, ana duvarlar, bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, bahçe duvarları, istinat duvarları, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar, çatılar, bacalar ve yapının benzer nitelikteki tamamlayıcı kısımları. Deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, dev dalga ve yer kayması da bu teminatın içindedir.

A.3 maddesi ise teminat dışını sayar. Enkaz kaldırma masrafları, kâr kaybı, iş durması, kira mahrumiyeti, alternatif ikametgâh ve iş yeri masrafları gibi dolaylı zararlar teminat dışıdır. Her türlü taşınır mal ve eşya, ölüm dâhil tüm bedeni zararlar ve manevi tazminat talepleri de kapsam dışındadır.

Bu kalemler için ihtiyari konut poliçesi devreye girer. Yangın Sigortası Genel Şartları’nın A.3 maddesi depremi ek sözleşmeyle teminat kapsamına alınabilecek hâller arasında sayar; enkaz kaldırma masrafları ile kira kaybı ve intifadan mahrumiyet de sigorta bedelleri poliçede ayrıca gösterilmek kaydıyla ek sözleşmeye bağlanabilir. Yani deprem sonrasında hangi masrafın karşılanacağı, hasar günü değil poliçe düzenlenirken belirlenmiş olur.

Bir sınır da sigorta bedelindedir. A.4 maddesine göre sigorta bedeli, meskenin yapı tarzı için Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimatı’nda belirlenen metrekare bedeli ile brüt yüzölçümünün çarpımıdır ve Tarife ve Talimat’ta belirlenen azami teminat tutarını aşamaz. Konutun değeri bu tutarın üstündeyse, Zorunlu Deprem Sigortası yapılmış olmak kaydıyla aşan kısım için ihtiyari deprem sigortası yapılabilir (C.3). İlgili yıl için belirlenen metrekare bedelleri ve azami teminat tutarı Tarife ve Talimat’ta yayımlanır.

Muafiyet de hesabın parçasıdır. A.6 maddesi her bir hasarda sigorta bedelinin %2’si oranında tenzili muafiyet uygular ve DASK bu tutarı aşan kısımdan sorumlu olur. Aynı madde muafiyet uygulaması açısından her 72 saatlik dönemde meydana gelen bütün hasarları tek hasar sayar; artçılar için ayrı dosya açılmaz.

Depremde Hasar Gören Araç İçin Kasko Ne Diyor?

Kaskoda deprem otomatik teminat değildir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nın A.4 maddesi, deprem, toprak kayması, fırtına, dolu, yıldırım veya yanardağ püskürmesi nedeniyle meydana gelen zararları “ek sözleşme ile teminat kapsamına dâhil edilebilecek zararlar” arasında sayar (A.4.4). Sel ve su baskını da aynı maddede ayrı bir bent olarak yer alır (A.4.5).

Genel Şartlar dört ürün adı tanımlar: Dar Kasko, Kasko, Genişletilmiş Kasko ve Tam Kasko. Ek sözleşme riskleri Genişletilmiş Kasko’da kısmen, Tam Kasko’da tamamen bulunur. Teminatın içeriği hangisine uyuyorsa, poliçe başlığı en az 16 punto büyüklüğünde harflerle o ürün ismini içerir; poliçenizin ilk sayfası bu yüzden okunmaya değer.

Zorunlu trafik sigortası bu tabloda yer almaz. Trafik sigortası, motorlu bir aracın işletilmesiyle oluşan trafik kazası sonucunda üçüncü şahısların uğradığı zararları karşılar; kendi aracınızın hasarını hiçbir durumda ödemez. Kasko poliçesinde deprem ek sözleşmesi yoksa, depremde hasar gören araç için sigortadan karşılanacak bir kalem doğmaz.

Kaskoda ihbar süresi beş iş günüdür (B.1.1). Sigortacı, hasar ihbarı üzerine üç iş günü içinde poliçe metninde yer verdiği belgeler dışında talep ettiği belgeleri hak sahibine bildirmek zorundadır (B.3.1). Zararın tespiti taraflar arasında yapılacak anlaşmayla veya tayin edilecek sigorta eksperi aracılığıyla yapılır.

Tazminat Ne Zaman Ödenir, Anlaşmazlıkta Nereye Başvurulur?

Zorunlu Deprem Sigortası’nda tazminat hesabı, tam veya kısmi hasar olmasına bakılmaksızın, rizikonun gerçekleştiği yer ve tarihte benzer yapı özellikleri gözetilerek binanın piyasa rayiçlerine göre hesaplanan yeniden yapım maliyeti üzerinden yapılır. Tazminat hiçbir durumda sigorta bedelinden fazla olamaz (B.3.1).

Tazminat miktarı yasa ve poliçe hükümlerine göre tespit edildikten sonra DASK, sigorta bedelini aşmamak kaydıyla kesinleşmiş tutarı en geç takip eden bir ay içinde hak sahibine ödemek zorundadır (B.4).

Uyuşmazlık çıkarsa, uyuşmazlık konusu olayın üyelik tarihinden sonra meydana gelmiş olması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir (C.6). Sözleşmeden doğan bütün talepler, sözleşmenin sona ermesinden itibaren iki yılda zaman aşımına uğrar (C.7). Bu iki yıl, hasar dosyasının kapanma tarihinden değil sözleşmenin sona ermesinden işler.

Hangi poliçelerinizin yürürlükte olduğunu hatırlamıyorsanız, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin sorgulama hizmetlerinden ya da e-Devlet üzerinden kontrol edebilirsiniz. Deprem sonrasında ilk yapılacak iş, elinizde hangi teminatın olduğunu kesinleştirmektir.

Hasardan Sonra Poliçe Aynı Teminatla Devam Eder mi?

Etmez. Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’nın B.5.2 maddesi, kısmi hasar hâlinde sigorta bedelinin ödenen tazminat tutarı kadar eksileceğini yazar. Deprem sonucu tam hasar meydana geldiğinde ise tazminatın ödenmesiyle birlikte sigorta teminatı sona erer.

Binanın taşıyıcı sistemine etki eden hasarlarda teminatın tekrar işlerlik kazanabilmesi için konutun, eksper raporunda belirtilen makul süre içinde onarılması gerekir. Onarım yapılmazsa poliçe vadesi süresince oluşabilecek müteakip hasarlar ödenmez. Bu, artçı sarsıntıların sürdüğü dönemde en çok gözden kaçan maddedir.

Eksilen sigorta bedeli kendiliğinden geri gelmez: hasarlı binanın hasardan bir gün önceki hâline getirildiği tarihten başlamak üzere, gün esasıyla prim alınarak yükseltilir.

Malikler ve varsa intifa hakkı sahipleri sözleşmeyi her yıl yenilemek zorundadır. Poliçe bitiş tarihine kadar yenilenmezse DASK’ın teminata ilişkin sorumluluğu poliçede belirtilen bitiş tarihi itibarıyla sona erer (C.1).

Acente Olarak RYL Bu Süreçte Ne Yapar?

RYL Sigorta Aracılık Hizmetleri Limited Şirketi bir sigorta acentesidir. Poliçeyi sigorta şirketi düzenler; tazminat ödemesi de sigorta şirketi, Zorunlu Deprem Sigortası’nda ise DASK tarafından yapılır. Bizim işimiz, aracılık ettiğimiz sigorta şirketlerinden teklif hazırlamak ve hangi kalemin hangi poliçede durduğunu deprem olmadan önce sizinle netleştirmektir.

Deprem sonrasında en sık karşılaştığımız iki tablo şu: Zorunlu Deprem Sigortası var ama ev eşyası için hiç teminat alınmamış; ya da kasko var ama deprem ek sözleşmesi hiç yaptırılmamış. İkisi de hasardan sonra düzeltilebilecek şeyler değildir. Poliçe kapsamının nerede bittiğini öğrenmek için önce Zorunlu Deprem Sigortası’nın neleri kapsadığına bakmak iyi bir başlangıçtır.

Mevcut poliçelerinizin deprem tarafını birlikte gözden geçirmek isterseniz teklif formunu doldurmanız yeterli. Zorunlu Deprem Sigortası ile konut ve iş yeri sigortaları arasındaki boşluğu, poliçe bedelleri ve ek teminatlar üzerinden karşılaştırmalı olarak çıkarırız.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları — Mevzuat Bilgi Sistemi
• Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları — Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu
• DASK — Hasar İşlemi Broşürü
• DASK — Hasar İhbarı
• Yangın Sigortası Genel Şartları — Türkiye Sigorta Birliği

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir.